ATATÜRK'ÜN ANKARA'YA MUKADDES YOLCULUĞU

Türkiye Cumartesi 21 Kasım 2020 07:00

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün cenazesi 82 yıl önce bugün Ankara'da muhteşem bir törenle Etnografya Müzesi'deki geçici kabrine konulmuştu. Atatürk'ün İstanbul'da 19 Kasım'da karada ve denizde düzenlenen törenlerden sonra İzmit'ten özel trenle çıktığı mukaddes yolculuğunda son durağı Ankara'da Cumhurbaşkanı İsmet İnönü tarafından karşılandı.

Atatürk'ün Ankara'ya mukaddes yolculuğu

İSKENDER ÖZSOY

Atatürk, 82 yıl önce 19 Kasım 1938 sabahı karada ve denizde düzenlenen görkemli törenlerle İstanbul’dan Ankara’ya uğurlandı, iki gün sonra da Ankara’da Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrine konuldu.

O sabah, daha gün doğmadan yüz binlerce İstanbullu töreni beklemeye başlamıştı.

Sabah ezanı okunurken cadde ve sokaklarda adım atacak yer kalmamış, camilerin kubbeleri, hatta minarelerin şerefeleri bile dolmuştu.

Türkiye’nin kalbi İstanbul’da atıyordu.

Kardeşi Makbule (Atadan) Hanım, ağabeyinin cenaze namazının İstanbul’da kılınarak Ankara’ya götürülmesini istediği için namaz o sabah İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İslâm Tetkikleri Enstitüsü Müdürü Ord. Prof. Şerafettin Yaltkaya tarafından sarayda kıldırıldı.

Top arabası ve kortej saat 08.30’da Dolmabahçe’den ayrıldı.

Gazi’nin Ankara’ya mukaddes yolculuğu başlamıştı.

Tabutun hemen arkasında tümgeneral İlyas Aydemir Atatürk’ün İstiklal Madalyası’nı taşıyor, onun arkasında da Başbakan Celal Bayar, İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Muhittin Üstündağ’la diğer protokol mensupları yer alıyordu.

Kortej Gülhane Parkı’nın büyük kapısından girdiğinde saat 12.30 olmuştu.

Top arabası Sarayburnu rıhtımına gelince tabut, Zafer torpidosunun arkasında hazırlanan ve mor kadife kumaşla bezenen katafalkın üzerine konuldu.

Uğurlama töreninden sonra tabut Haydarpaşa önlerinde bekleyen Yavuz Zırhlısı’na dönemin Donanma Komutanı Amiral Şükrü Okan ve üst rütbeli subaylar tarafından alınarak kıç güvertesindeki topun önüne yerleştirildi ve tabutun dört köşesinde birer subay ve ayakucunda tören kıtası saygı nöbetini tuttu.

Saat 16.00’da Donanma ve konuk ülkelerin gemileri, önde Yavuz zırhlısı olmak üzere hareket etti. Yavuz’a İzmit’e kadar donanmaya mensup denizaltı ve muhripler refakat etti.

Yavuz İzmit’e ulaşınca Atatürk’ün naaşı Yavuz zırhlısından Zafer’e alınarak saat 19.50’de mayın iskelesine çıkarıldı.

Burada düzenlenen törenden sonra tabut 15 inci Kolordu tarafından istasyona nakledilerek saat 20.25’de Gazi’nin daha önceleri yurt gezilerine kullandığı özel trenin beyaz vagonuna yerleştirildi.

Tabutun Yavuz zırhlısından ayrılışından trenin kalkışına kadar Yavuz’dan her beş dakika da bir selam topu atıldı.

Atatürk’ün naşını Ankara’ya götürecek defne dalları ve iki büyük Türk bayrağıyla süslü özel tren saat 20.30’da hareket etti.

Tren ertesi gün saat 10.00’da Bilecik, Eskişehir, Polatlı ve Etimesgut’tan sonra Ankara’ya ulaştı. 

İNÖNÜ’NÜN SAYGI NÖBETİ

Ankara’yı günlerce önceden karşılama heyecanı sarmıştı. Ankara o gece yine uyuyamamış, geceyi sabaha bir an önce kavuşmanın bekleyişiyle geçirmişti.

On binlerce Ankaralı daha gün doğmadan yollara düşmüş, Atatürk’ün gardan, önce TBMM’ye ertesi gün de TBMM’den Etnografya Müzesi’ne uğurlanışına tanık olmak için bekliyordu.

Ankara Garı’nda tören hazırlıkları özel treninin gelmesinden çok önce başlamış, cenazeyi karşılamak üzere başta Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak olmak üzere protokol 20 Kasım 1938 sabahı saat 09.00’da garda yerini almıştı.

Atatürk’ün naaşını İstanbul’dan getiren özel tren saat 10.00’da Ankara Garı’na girdi.

Tren durunca Başbakan Celal Bayar vagonda indi.

Arkasından Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, TBMM Başkanı Abdülhalik Renda, Başbakan Celal Bayar ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak vagona çıkıp tabutun önünde başlarını eğerek saygı duruşu yaptı.

Daha sonra tabut 12 generalin omuzlarında vagonda indirilip top arabasına konuldu ve üzerine bayrak örtüldü.

Ankara Kalesi’nden 101 pare top atılırken kortej yola çıktı.

Tabutun arkasında İnönü, Renda, Bayar ve vekiller yürüdü. Kortej gar ile Meclis binası arasındaki kısa mesafeyi 20 dakikada aştı.

GENERALLER NÖBETTE

Meclis önüne gelindiğinde 12 milletvekili tabutu top arabasında indirerek etrafı çiçeklerle bezenmiş katafalkın üzerine koydu. Tabutun iki yanında iki general, iki subay ve iki er nöbete başladı; önce İnönü, sonra Renda, Bayar ve Çakmak saygı geçişi yaptı, ardından halk gece yarısına kadar saygı geçişini sürdürdü.

21 Kasım 1938.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki büyük tören vakti yaklaşıyordu.

Saat 09.30’da Başbakan Celal Bayar ve bakanlar kurulu üyeleri Meclis’e geldi.

Saat 09.35’de beyaz eldivenler giymiş 60 er tarafından çekilen sahra topu getirildi.

Atatürk’ün naaşı Mardin Milletvekili Hilmi Çoruh, İstanbul milletvekilleri Hamdi Gürsu, Atıf Bayındır, Kırklareli Milletvekili Zühtü Akın, Trabzon Milletvekili Daniş Eyüpoğlu, İzmir Milletvekili Hasan Ali Yücel, Kütahya Milletvekilleri Mehmet Somer, Naşit Uluğ, Manisa milletvekilleri Osman Ersin, Kenan Orer, Erzincan Milletvekili Hikmet ışık ve Tokat Milletvekili Galip Pekel tarafından top arabasına yerleştirildi.

Saat 10.10’da tabutun önünde resmi geçişler başladı.

Konuk yabancı devlet adamlarının geçişinden sonra saat 10.45’de top arabası Cumhurbaşkanlığı Bandosu’nun çaldığı Chopin’in Cenaze Marşı’yla hareket etti.

Tabutun hemen arkasında Atatürk’ün kız kardeşi Makbule Hanım ve eşi, onların gerisinde Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, arkasında TBMM Başkanı Abdülhalik Renda, onun sağında Başbakan Celal Bayar, solunda ise Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak ve onların arkasında da misafir heyetlerin başkanları, delegeler ve sefirler yürüyordu.

Kortej saat 12.00’de Atatürk’ün geçici istirahatgâhı Etnografya Müzesi’ne geldiğinde müzenin önündeki Atatürk heykelinin etrafında altı meşale yakılmıştır.

Bu arada İnönü, Makbule Hanım, Renda, Çakmak ve Bayar Etnografya Müzesi’ne girmiş; onları takiben de yabancı heyetler kendilerine ayrılan yerlere yerleşmişlerdir.

Atatürk’ün tabutu saat 12.25’te top arabasından indirilerek 12 general tarafından müzedeki katafalkın üzerine yerleştirildi ve bayrakla örtüldü.

Bu törenlerden sonra Ulu Önder’in Etnografya Müzesi’nde 15 yıl sürecek misafirliği başladı.

Atatürk’ün naaşı 10 Kasım 1953’te Anıttepe’de inşa edilen Anıtkabir’e nakledildi

 

Ekatilim_Birlik

EN ÇOK OKUNANLAR