KÜÇÜK KÖYLERİN ANLAMLARI

Kültür konuşacaksak, fikriyat konuşacaksak şehir, kasaba, köy bunların temelinde yer alan kavramlar. Mekanların düşünüşümüzü belirlemesinden yola çıkarak bir şeyleri değiştirmeyi amaçlamalıyız.

Köycülük ülkemizde yeni şartlar dikkate alınarak tekrar çalışılması gerekli bir alandır. Köycülük genel olarak sol hareketlere karşı muhafazakar olarak konumlandırılan, yaşanan hızlı dönüşümlere karşı bir hareket oldu Batı'da. Bizdeyse 1930'lardan sonra köylülerin kültürel çözülmeye karşı mukavemet göstermesinin aksine yeni bir kültürü benimsemesi amaçlandı. Genel olarak her dönem ekonomik olarak güçlenme amaçlandı. Bu konuda ne ölçüde başarılı olundu tartışabiliriz. Ama bugüne geldiğimizde köyün anlamı eskiden farklılaştı. Metropolden bir kaçış, bir çeşit terapi anlamı da var.

Şimdi Karaevli köyünde teknoloji 1980'lerden kalma olabilir. Orman köylerinde bazen bayat ekmekleri de ıslatarak yiyor insanlar. Burası şehirde yaşayan biri için ne ifade edebilir, alternatif olabilir mi? Evet, olabilir. Büyükşehirler kavgacı, huzursuz ve yoruyor. Bu yüzden taşraya hasretle bakıldığı söylenebilir.

Manastır yakınlarındaki Dobruševo köyünün mezarlığında bir mezar taşı var. Üzerinde Petko Liskovski'nin 1910-12 arası Osmanlı ordusunda, 1914-15 arası Sırp ordusunda, 1916-18 arasında ise Bulgar ordusunda askerlik yaptığı yazıyor. Savaşlardan sonra köyüne dönmüş Liskovski...

Arkadaşın anlattığına göre buraya 50 km uzaklıktaki Staravina köyünde Petre ve Mitre adlarında iki kardeş yaşamış. Bu iki kardeş I. Dünya Savaşı sırasında Sırplar tarafından askere alınıp Avusturya cephesine gönderilmişler. Mitre Arnavutluk seferine katıldıktan sonra Makedon Cephesi'ne kendi köyüne çok yakın bir bölgeye sevk edilmiş. Petre ise Avusturyalılar tarafından esir edilmiş ve Bulgar ordusunda savaşmak üzere Makedonya'ya geri gönderilmiş. Belki de bölgeyi iyi bildiği için... Nihayetinde iki kardeş birbirlerinden bir kaç yüz metre ötede rakip ordularda görev yapmışlar. Sonra Mitre'nin alayı nasıl olduysa aralarında Petre'nin de bulunduğu düşman birliğini sağ ele geçirmiş. Onlar da köylerine dönmüşler.

Köy aynı köy... Ama savaştan dönen adamlar değişmiş. Sonuçta bütün anlamların, köylerin postmodern anlamının da yorgun şehirli için değiştiğini söyleyebiliriz.