Yeni Birlik Azerbaycan 100. Yılını Kutluyor

Azerbaycan 100. Yılını Kutluyor

Müslüman Doğu'nun ilk demokratik cumhuriyeti olarak kabul edilen Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bağımsızlığı ilk tanıyan Osmanlı Devleti oldu.

Azerbaycan’a yardıma gelen Kafkas İslam Ordusu, Bakü’nün kurtuluşu için yaptığı savaşlarda

1130 şehit verdi

Azerbaycan’da, 28 Mayıs 1918’de ilan edilen Cumhuriyet’in 100. yıl dönümü kutlanılıyor.

Müslüman Doğu’nun ilk demokratik cumhuriyeti olarak kabul edilen Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bağımsızlığı, 28 Mayıs 1918’de, Gürcistan’ın Tiflis şehrinde, Mehmet Emin Resulzade başkanlığındaki Azerbaycan Milli Şurası tarafından ilan edildi.

Bakü, Ermeni ve Bolşevik çetelerinin işgali altında olduğu için Fethali Han Hoyski başkanlığında oluşturulan geçici Azerbaycan hükümeti, faaliyetini bir süre Gence şehrinde sürdürdü. Azerbaycan’ın bağımsızlığını ilk tanıyan Osmanlı Devleti oldu. İki devlet arasında 4 Haziran 1918’de yapılan anlaşma çerçevesinde, giderek artan Ermeni ve Bolşevik tehditlerine karşı Nuri Paşa (Killigil) komutasındaki Kafkas İslam Ordusu yardıma geldi.Göyçay, Salyan, Ağsu ve Kürdemir’i Bolşevik birlikleri ve Ermeni çetelerinden temizleyerek, 15 Eylül 1918’de Bakü’yü kurtardı. Kafkas İslam Ordusu, Bakü’nün kurtuluşu için yaptığı savaşlarda 1130 şehit verdi.

Azerbaycan’da, kısa sürede ekonomi, eğitim, din ve vicdan özgürlüğü alanında reformlar yapılarak ülke tarihinde ilklere imza atıldı. Cumhuriyetin “İstiklal Bildirisi”nde, ırk, din, mezhep ve cinsiyet farkı gözetmeksizin tüm yurttaşlara eşit haklar tanındı. Azerbaycan, Müslüman Doğu’sunda kadınlara seçme hakkı tanıyan ilk ülke oldu. Ülkenin kendi para birimi ve posta pulları tedavüle girerken Devlet Bankası ve Bakü Devlet Üniversitesi kuruldu. Dış tehditlere karşı 26 Haziran’da Azerbaycan kendi ordusunu kurdu ve bu ordunun oluşumunda Osmanlı subayları önemli rol oynadı. Hükümetin 27 Haziran 1918’de aldığı kararla Türk dili devlet dili olarak ilan edildi, daha önce çoğunda Rusça eğitim yapılan ortaokullarda Türkçe eğitim yapılması zorunlu kılındı. 7 Aralık 1918’de 120 sandalyelik parlamento faaliyete başladı. Ülkedeki tüm siyasi parti ve etnik grupların temsil edildiği parlamento, faaliyet gösterdiği 17 ay süresince 230 yasa tasarısı kabul etti.

Azerbaycan Cumhuriyeti, 28 Nisan 1920’de Sovyet ordusunun ülkeyi işgaliyle son buldu. Sovyetlerin dağılmasının ardından tekrar bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan, 1918-20 yıllarında faaliyet gösteren Azerbaycan Cumhuriyetinin varisi olarak kabul ediliyor.

TÜRKİYE’DE KUTLAMA VE ÖDÜL TÖRENİ

Kutlamalar çerçevesinde, Azerbaycan Devlet Bakanı Fuad Muradov tarafından başta Arzu Enver Eroğan olmak üzere bazı isimlere ödül takdimi için İstanbul Raffles otelde bir tören düzenlendi. Çok sayıda davetlinin katıldığı törende, Bakan Muradov yaptığı konuşmada, “Güçlü Türk Devleti ve onun yanında kardeş Azerbaycan olsun. Bilin ki Azerbaycan her zaman Türkiye’nin yanında” vurgusunu yaptı.

Soldan Sağa: Prof. İbrahim Yıldırım (Azerbaycan soylularından, araştırmacı yazar), Arzu Enver Eroğan (Azerbaycan kurtuluşunu

ve Cumhuriyetinin kuruluşunu sağlayan Harbiye Nazırı Enver Paşa ile Naciye Sultanın torunu), Ömer Eroğan, Azerbaycan

Cumhuriyeti Diasporadan sorumlu Devlet Bakanı Fuad Muradov, Prof. Nazan Ölçer (Azerbaycan Soylularından, Sabancı Müzesi

Müdürü), Timsal Karabekir (Kazım Karabekir Paşanın kızı), Figen Batı (Kazım Karabekir Müzesi Müdürü), Doç.Dr. Teymur Rzayev.