Tıp dünyasında yaklaşık bir buçuk asırdır ders kitaplarında yer alan en temel bilgilerden biri, Türk bilim insanlarının imza attığı tarihi bir keşifle baştan yazılıyor. Prof. Dr. Erhan Ayşan ve araştırma grubu, tiroid bezi içerisinde parathormon salgılayan yepyeni bir hücre tipi tanımlayarak küresel tıp literatüründe büyük yankı uyandıracak bir buluş gerçekleştirdi.
Söz konusu buluş, bugüne kadar tıp çevrelerince açıklanamayan bazı cerrahi soru işaretlerine de bilimsel yanıt sundu. Başarılı tiroid ameliyatlarının ardından paratiroid bezleri korunmasına rağmen parathormon seviyelerinin neden düştüğü veya paratiroid bezlerinin tamamı çıkarılan hastalarda bu hormonun neden sıfırlanmadığı gibi muammalar bu keşifle aydınlandı. Gelişmenin; tiroid cerrahisinden erken tanıya ve yenilikçi tedavi protokollerine kadar geniş bir alanda devrim niteliğinde adımlara öncülük etmesi bekleniyor.
Yeditepe Üniversitesi Endokrin Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Erhan Ayşan, çalışmanın sadece yeni bir hücre bulmaktan ibaret olmadığını vurgulayarak, temel fizyoloji ve histoloji kitaplarındaki 'Parathormon yalnızca paratiroid bezlerinden salgılanır' bilgisinin geçerliliğini yitirdiğini ifade etti. Tiroid bezi içerisinde parathormon üreten hücre grubunu görüntülemeyi başardıklarını belirten Ayşan, bu keşfin tıp eğitiminin temel taşlarından birini kökten değiştirdiğini söyledi.
Ders kitaplarında tiroid bezinde sadece T3 ve T4 hormonlarını üreten folikül hücreleri ile yaklaşık 150 yıl önce keşfedilen parafoliküler hücrelerin bulunduğunun öğretildiğini hatırlatan Prof. Dr. Ayşan, araştırmaları sayesinde doku içerisinde üçüncü bir hücre tipinin resmen kanıtlandığını açıkladı. Bu sayede hem tiroidin parathormon üretebildiği belgelendi hem de hormonun yalnızca paratiroid bezine özgü olduğu inancı tarihe karıştı.
Ameliyat sonrasında yaşanan hormon dengesizliklerine değinen Ayşan, başarılı operasyonlarda bile paratiroid bezleri yerinde kalsa dahi hormon düşüşü yaşanmasının asıl nedeninin, tiroid beziyle birlikte bu yeni hücrelerin de alınması olduğunu belirtti. Aynı şekilde tüm paratiroid bezleri alınan bireylerde hormonun tamamen yok olmamasının da tiroid dokusundaki bu gizli üretimden kaynaklandığı netleşti.
Keşfin cerrahi yaklaşımları da değiştireceğini dile getiren Prof. Dr. Ayşan, artık organ koruyucu cerrahi yaklaşımların çok daha fazla önem kazanacağını söyledi. Cerrahların tüm tiroid dokusunu almak yerine sağlıklı bölümleri vücutta bırakmayı daha sık tercih edebileceğini belirten Ayşan, bu yöntemin doğal hormon dengesini koruyarak hastaların hayat standardını önemli ölçüde artıracağını ifade etti.
Yeni hücrenin tiroid kanserleri, Hashimoto ve Graves gibi kritik hastalıkların tanı ve tedavisinde yeni pencereler açacağını aktaran Prof. Dr. Erhan Ayşan, bu büyük başarının temel tıp, mühendislik ve klinik bilimlerin bir arada çalıştığı geniş ve multidisipliner bir ekibin uzun yıllar süren gayretleri sayesinde elde edildiğinin altını çizdi.
