Çocukların dikkatini, zamanını ve ruh sağlığını hedef alan dijital dünyaya karşı Avrupa ülkeleri kapsamlı bir yasama sürecine girişti. Sosyal medya platformlarının bağımlılık yaratan düzenine set çekmek isteyen hükümetler, çocukların erişimini yaş sınırlarıyla kısıtlamaya hazırlanırken kıta genelinde dijital devleri yepyeni bir dönem bekliyor. Uygunsuz içerikler, aşırı kullanımın yarattığı riskler ve duygusal bağımlılık gibi tehlikeler, ulusal ve uluslararası düzeyde çok sert tedbirlerin alınmasını zorunlu kılıyor.
Yeni nesil dijital tehlikeler ve ruh sağlığı riskleri
Çocukların internet ortamında uygunsuz içeriklerle karşılaşması ve aşırı sosyal medya kullanımının kısa sürede bağımlılığa dönüşmesi, uzmanları uzun süredir endişelendiriyordu. Ruh sağlığı üzerinde görülen olumsuz etkiler, Avrupa genelinde yaş sınırları ve dijital güvenlik önlemlerine ilişkin yepyeni girişimleri beraberinde getirdi. Geliştirilen algoritmalar ve sonsuz kaydırma gibi özellikler, genç beyinleri ekran başından ayırmamak üzere tasarlanırken bu durum çocukların uyku düzenini, odaklanma becerilerini ve sosyal gelişimlerini doğrudan tehdit ediyor.
Avrupa Birliği'nin attığı stratejik adımlar doğrultusunda, platformların sunduğu yapay zeka sohbet botlarının kapalı tutulması ve duygusal bağımlılığın önlenmesi hedefleniyor. Alınacak güvenlik filtreleri arasında, uyku saatlerinde anlık bildirimlere izin verilmemesi ve yabancılardan gelen istenmeyen mesajların tamamen engellenmesi gibi kritik maddeler bulunuyor.
Avrupa Birliği Çocuk Yasası teklifi ve yaş sınırları
Avrupa Birliği Komisyonu tarafından kamuoyuna duyurulan kapsamlı AB Çocuk Yasası teklifi, dijital ekosistemde radikal değişimlerin kapısını aralıyor. İlgili tasarıya göre, 13 yaşından küçük çocukların sosyal medya hizmetlerine erişiminin tamamen engellenmesi öngörülüyor. 13 ile 15 yaş grubundaki çocukların ise ancak veli veya vasileri tarafından yönetilen denetimli hesapları kullanabilmesine izin verilecek. 15 yaşından itibaren ise gençlerin kişisel hesap açabilmesi kuralı getiriliyor.
Teklifin hayata geçmesiyle birlikte, platformların güvenlik açıklarını kapatması ve yaş doğrulama mekanizmalarını en üst düzeye çıkarması zorunlu hale gelecek. Brüksel merkezli bu düzenleme, tüm üye devletler için bağlayıcı bir çerçeve çizerken ulusal hükümetlerin de kendi yasal hazırlıklarını hızlandırmasına zemin hazırladı.
Almanya, Fransa ve İngiltere'de yeni yasaklar
Avrupa'nın önde gelen ekonomileri, ortak AB mevzuatı yürürlüğe girinceye kadar kendi ulusal tedbirlerini hızla devreye sokuyor. Almanya hükümeti, 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanmasına geçici olarak izin vermeyecek kuralları içeren strateji belgesini resmi olarak onayladı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise daha önceki hukuki engellerin ardından, Avrupa normlarıyla tam uyumlu yeni ve sağlam bir düzenlemenin hazır olduğunu kamuoyuna duyurdu.
İngiltere'de ise 16 yaşından küçük çocuklara yönelik kapsamlı kısıtlamaların önümüzdeki yılın ilkbahar aylarında yürürlüğe girmesi hedefleniyor. Benzer şekilde İspanya, İtalya, Portekiz, Romanya, Avusturya ve Slovakya gibi ülkeler de farklı yaş sınırları ve güvenli yaş doğrulama sistemleri üzerinde yasal süreçlerini aralıksız sürdürüyor.
İskandinav ve Baltık ülkelerinin dijital güvenlik hamleleri
Kuzey Avrupa ülkeleri de çocukları dijital dünyanın zararlarından korumak adına sert tedbirler alan coğrafyalar arasında öne çıkıyor. Danimarka sosyal medya erişimi için 15 yaş sınırında uzlaşma sağlarken, Norveç yönetimi 16 yaş sınırını parlamentoya sunmaya hazırlanıyor. Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo da 15 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımını desteklemediğini net bir dille ifade etti.
Dünya genelinde bu akımın ilk öncüsü ise Aralık 2025 tarihinde 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya erişimini yasaklayan ilk ülke olan Avustralya olmuştu. Avustralya'nın başlattığı bu küresel model, bugün Avrupa'daki tüm parlamentoların ve hükümetlerin örnek aldığı temel referans kaynağı konumunda bulunuyor.
