Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu’da askeri gerilimin tırmanması ve hayati önemdeki deniz yollarında sevkiyatın sekteye uğramasıyla yeniden çalkalanıyor. ABD ile İran arasındaki askeri hamlelerin karşılıklı misillemelerle sertleşmesi, piyasalarda küresel bir arz krizine yol açtı. Yaşanan bu gelişmelerin ardından uluslararası gösterge olan Brent ham petrolün varil fiyatı, yaklaşık iki aylık aranın ardından yeniden 100 dolar eşiğini aşarak bu seviyenin üzerindeki seyrini korumayı sürdürüyor.
Piyasalarda hafif kar satışlarıyla kısıtlı düşüşler gözlense de Kasım vadeli Brent petrolün varili 100,71 dolar seviyelerinden işlem görüyor. ABD tipi ham petrol (WTI) ise gerilemeye rağmen 95,73 dolar bandındaki yüksek konumunu muhafaza ediyor.
Hürmüz Boğazı'nda Sevkiyat Kilitlendi
Krizin merkezinde, küresel petrol trafiğinin ana damarlarından biri kabul edilen Hürmüz Boğazı yer alıyor. İran'ın ağustos ortasında Boğaz'ı kapatma kararı almasının ardından, bölgedeki ticari gemi ve tanker trafiğinde belirgin bir duraksama yaşandı. Bandar Abbas limanı açıklarında çok sayıda petrol tankeri ile konteyner gemisinin bekleyişi sürerken, çatışma öncesinde günde ortalama 20 milyon varil ham petrolün geçtiği bu hattın tıkanması arz endişelerini tavan yaptırdı.
İran Devrim Muhafızları yetkilileri, denetim alanlarını Hürmüz Boğazı'nın da ötesine taşıdıklarını ilan ederken; ABD kanadı Boğaz'ın kontrolünün kendi donanmalarında olduğunu savunuyor. Enerji uzmanları, Basra Körfezi çıkışlı petrol akışındaki bu aksamaların devam etmesi durumunda fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskının kısa sürede kırılamayacağına dikkat çekiyor.
Karşılıklı Misillemeler Enerji Hatlarını Vuruyor
Saha tarafında ise askeri hareketlilik her geçen saat artıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, Washington’ın deniz güvenliğini tehdit eden eylemlere karşı ağır ekonomik yaptırımlar uygulayacağını belirtirken gece düzenlenen operasyonlarda İran'a ait bazı tankerlerin hedef alındığını duyurdu. Buna karşılık İran tarafının da Ürdün'deki ABD hava üssüne balistik füzelerle saldırı gerçekleştirdiği ve bölgedeki askeri hava unsurlarına hasar verdiği bildirildi.
Siyasi tarafta ise ABD yönetimi İran ile aktif bir müzakere yürütülmediğini ifade ederken, piyasalar ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) tarafından açıklanacak olan haftalık ticari ham petrol stok verilerine kilitlenmiş durumda. Stock verilerinin arz açığını teyit etmesi halinde petrol fiyatlarındaki yüksek seyrin devam etmesi bekleniyor.
