Washington yönetimi, Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilim ve olası bir bölgesel savaş riskini sınırlandırmak amacıyla Pekin yönetimi nezdinde diplomatik girişimlerde bulundu. ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, İran üzerinde ekonomik ve siyasi etkisi bulunan Çinli muhataplarıyla gerçekleştirdikleri temaslarda, Tahran'ın bölgedeki askeri hamlelerini durdurması yönündeki uyarı mesajını aktardı. Girişim, doğrudan diplomatik kanalın bulunmadığı Washington-Tahran hattında Çin'in arabulucu ve baskı unsuru olarak devreye sokulmasını amaçlıyor.
Diplomatik temaslarda, Kızıldeniz'deki ticari gemi geçişlerinin güvenliği, Hürmüz Boğazı'ndaki enerji sevkiyatı hatları ve İsrail-İran arasındaki doğrudan çatışma ihtimalinin küresel tedarik zincirinde yaratacağı kırılmalar masaya yatırıldı. Washington, bölgesel bir çatışmanın en çok Asya pazarlarını ve küresel emtia dengelerini sarsacağını belirterek Çin'in Tahran'a yönelik itidal çağrısını resmileştirmesini talep etti.
25 yıllık stratejik anlaşma ve enerji bağımlılığı masada
ABD'nin Çin üzerinden yürüttüğü bu diplomatik manevranın arka planında, Pekin ile Tahran arasında 2021 yılında imzalanan 25 yıllık kapsamlı stratejik iş birliği anlaşması ve Çin'in İran petrol ihracatındaki yüzde 90'a varan payı yer alıyor. Tahran yönetiminin en büyük ticaret ortağı ve enerji alıcısı konumunda bulunan Çin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki veto yetkisiyle birlikte İran diplomasisinde en etkili uluslararası aktör olmayı sürdürüyor.
Beyaz Saray kaynakları, Pekin'in Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nden sağladığı ham petrol akışını riske atmak istemediğini ve bu durumun Çin'i istikrarı koruma noktasında doğal bir paydaş haline getirdiğini savunuyor.
Bölgesel çatışma riskine karşı çok taraflı diplomasi trafiği
Washington'dan iletilen diplomatik notada, İran'ın ve bölgedeki müttefik unsurlarının gerilimi tırmandıracak adımlar atması halinde ortaya çıkacak askeri sonuçların geri dönülemez olacağı vurgulandı. Çin Dışişleri Bakanlığı ise taraflara sükûnet çağrısında bulunarak, Orta Doğu'daki krizin çözümünün askeri müdahaleler yerine uluslararası hukuk ve diplomatik müzakereler çerçevesinde aranması gerektiğini kaydetti. Çin üzerinden kurulan bu dolaylı temas hattının, sahada askeri hareketliliğin sürdüğü kritik süreçte tansiyonu düşürüp düşüremeyeceği yakından izleniyor.
