ABD Başkanı Donald Trump’ın hedefler arasına alındığını işaret ettiği Kazma Dağı, Washington ile Tahran arasındaki nükleer restleşmede en sıcak başlık haline geldi. 22 Haziran 2025’te gerçekleştirilen ve "Gece Yarısı Çekici" adı verilen hava operasyonlarında Fordo, Natanz ve İsfahan’daki stratejik noktaların vurulduğu duyurulmuş, saldırıların İran nükleer kapasitesine ağır darbe indirdiği öne sürülmüştü. Ancak askeri müdahalenin ardından bölgeden gelen son veriler, Tahran’ın savunma konseptini çok daha derinlere kaydırdığını gösteriyor.
Uydu Görüntüleri Doğruluyor: Tünellere Kalkan Yapılıyor
Hava harekatlarının ardından elde edilen yüksek çözünürlüklü uydu fotoğrafları, Natanz Nükleer Santrali’ne yalnızca bir buçuk kilometre mesafede yer alan Kazma Dağı çevresinde yoğun bir inşaat faaliyetini gözler önüne serdi. Uluslararası analistlerin incelemelerine göre dağdaki tünel girişleri kaya parçaları ve toprak dolgularla tahkim edilirken, ağır iş makinelerinin bölgedeki kazı çalışmalarını aralıksız sürdürdüğü görülüyor. İsrail istihbarat kaynakları da İran’ın yeni nesil hassas santrifüjlerini bu dağın altındaki korunaklı tünellere naklettiğini değerlendiriyor.
Sabotajlar Kararı Hızlandırdı: 600 Metrelik Granit Kalkan
Dağdaki ilk kazı planlarının 2007 yılına kadar uzandığı, ancak sistematik çalışmaların 2020’de hız kazandığı belirtiliyor. Bu ivmelenmenin arkasında ise Natanz tesislerinde 2020 ve 2021 yıllarında yaşanan sabotaj eylemleri yatıyor. Üretim zincirinin kesintiye uğramasını istemeyen İran yönetiminin, tesisleri dış etkenlerden tamamen izole bir noktaya taşıma kararı aldığı ifade ediliyor. Doğal yapısı gereği son derece sert granitten oluşan Kazma Dağı, 80 ila 100 metreyi bulan kazı derinliği ve 600 metreye kadar ulaşan kütlesel kalınlığıyla, günümüzün en gelişmiş sığınak delici bombalarına karşı dahi doğal bir zırh işlevi görüyor.
Diplomatik Sinyaller İddiaları Güçlendiriyor
İran tarafının geçmişte ve günümüzde yaptığı açıklamalar da yer altı tesisi iddialarını destekler nitelikte. Eski Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi, sabotajların ardından santrifüj üretim hattını korumak adına güvenli bir dağ kompleksine taşınma planını doğrulamış ancak konum belirtmemişti.
Son olarak İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin, 12 gün süren çatışma sürecinde İsfahan yakınlarında henüz faal olmayan üçüncü bir nükleer tesisin de hasar gördüğünü açıklaması, gözleri yeniden Kazma Dağı’nın derinliklerine çevirdi.
