Güney Kafkasya'da kalıcı istikrarın temellerini atan tarihi Beyaz Saray Zirvesi, birinci yıl dönümünde üçlü bir bildiriyle taçlandırıldı. ABD Başkanı Donald Trump’ın ev sahipliğinde; Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın katılımıyla gerçekleştirilen zirvenin üzerinden geçen bir yılda, iki ülke arasındaki barış ve devletlerarası ilişkilerin tesisi anlaşmasında büyük mesafe katedildi.
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı tarafından kamuoyuyla paylaşılan bildiride, üç ülkenin de süreçte elde edilen somut başarılardan gurur duyduğu vurgulandı. Onlarca yıldır süren anlaşmazlıkları geride bırakan taraflar, sınır hatlarındaki sükunetin korunduğunu ve güven artırıcı adımlarla bölgesel entegrasyonun hız kazandığını belirtti. Sürece liderlik eden Trump’ın çabalarını takdir eden Aliyev ve Paşinyan, ABD Başkanı'nı Nobel Barış Ödülü'ne ortak aday olarak gösterdi.
TRIPP Fikirden Gerçeğe Dönüşüyor: Ticaret Hatları Yeniden Çiziliyor
Ortak bildirinin en dikkat çekici unsurlarından biri, bölgesel ulaşım dinamiklerini değiştirecek olan Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Güzergahı (TRIPP) oldu. Çok modlu bir lojistik ağ olarak tasarlanan hat, kısa sürede teorik bir taslak olmaktan çıkıp sahada karşılık buldu.
Projenin altyapı süreçlerini yönetmek adına ABD ve Ermenistan ortaklığında "TRIPP Kalkınma Şirketi" kurulurken, Ermenistan ayağındaki mühendislik ve saha analizleri tüm hızıyla sürüyor. Azerbaycan tarafı ise kendi topraklarından geçerek Ermenistan’daki hatta bağlanacak kara ve demir yolu altyapısını büyük oranda tamamladığını bildirdi. Güzergah boyunca kesintisiz bir elektrik iletim hattının kurulması da üç devletin ortak taahhütleri arasında yer alıyor.
Washington'dan Orta Koridor'a 201 Milyon Dolar Yatırım
ABD yönetimi, Güney Kafkasya ve Orta Asya hatlarını kapsayan Trans-Hazar Ticaret Güzergahı'nın (Orta Koridor) cazibesini artırmak amacıyla kesenin ağzını açtı. Bölgeye özel sektör sermayesini çekmeyi hedefleyen Washington, Trans-Hazar Girişim Fonu’na 201 milyon dolarlık kaynak aktardı.
Ekonomik iş birliği yalnızca lojistikle sınırlı kalmadı. ABD, her iki ülkeyle ikili temaslarını derinleştirerek; kritik madenlerin çıkarılması, yapay zeka entegrasyonu, yarı iletken teknolojileri, sınır güvenliği ve enerji arzı konularında çok sayıda stratejik mutabakat imzaladı.
Ticarette Yeni Sayfa: Azerbaycan Transit Kısıtlamalarını Kaldırdı
Barış zirvesinde yakalanan ivme, ticari ilişkilere de doğrudan yansıdı. Azerbaycan, Ermenistan’a yönelik uzun yıllardır uyguladığı tüm transit kısıtlamalarını tek taraflı olarak sonlandırdı. Bu hamlenin ardından son bir yıl içerisinde Azerbaycan toprakları üzerinden Ermenistan yönüne yaklaşık 60 bin tonluk yük taşındı.
Bunun yanı sıra Bakü yönetimi, Erivan’a 20 bin ton petrol ürünü tedarik ederek ekonomik entegrasyona doğrudan katkı sağladı. İki ülkenin iletişim altyapılarını güçlendirmek adına telekomünikasyon operatörleri üzerinden kapsamlı bir internet anlaşmasına imza atması da bölgesel dijital ağların dayanıklılığını artırdı.
AGİT Minsk Grubu Resmen Tarihe Karıştı
Bölgede çatışma döneminin tamamen bittiğini simgeleyen hukuki ve diplomatik adımlar da bildiride yer buldu. Azerbaycan ve Ermenistan’ın ortak başvurusu neticesinde, işlevini yitiren AGİT Minsk Grubu ve bağlı tüm organları resmen feshedildi.
Bununla birlikte, ABD'nin davetini kabul eden Bakü ve Erivan, küresel barışa katkı sunmak amacıyla "Barış Kurulu"na dahil oldu. Bildirinin kapanışında, ülkelerin uluslararası tanınmış sınırları dahilindeki egemenlik haklarına sarsılmaz bir vurgu yapılırken, "Gerçek barış bir günde inşa edilmez ancak verilen sözler tutuluyor" mesajı paylaşıldı.
