Azerbaycan ve Türkiye’nin dış politika vizyonlarında önemli bir ortak payda olan "1967 sınırları çerçevesinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti" hedefi, Bakü’nün diplomatik hamleleriyle somutlaşmaya devam ediyor. Son olarak Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa’nın 16 Temmuz 2026’da gerçekleştirdiği Bakü ziyareti, iki ülke arasındaki çok boyutlu stratejik ortaklığı bir kez daha gözler önüne serdi.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Başbakan Ali Esedov ve Milli Meclis Başkanı Sahibe Gafarova ile bir araya gelen Filistinli lider, tarım ürünlerinin tercihli koşullarla Azerbaycan’a ihraç edilmesinden ekonomik işbirliklerinin derinleştirilmesine kadar geniş bir yelpazeyi masaya yatırdı. Görüşmede Cumhurbaşkanı Aliyev, bağımsız Filistin Devleti'ne olan desteklerini yinelerken; Başbakan Mustafa ise Azerbaycan halkının ve devletinin sağladığı kesintisiz siyasi, diplomatik ve insani katkılara teşekkür etti.
1992’den Bugüne: Diplomatik İlişkilerin Kronolojisi
Azerbaycan’ın bağımsızlığını kazanmasının hemen ardından, 15 Nisan 1992’de kurulan resmi diplomatik ilişkiler, yıllar içinde kurumsal bir nitelik kazandı. İlişkilerin tarihindeki ilk dönüm noktalarından biri, Ekim 2009’da dönemin Filistin Dışişleri Bakanı Riyad el-Maliki’nin Bakü ziyareti oldu. Bu temaslarda bakanlıklar arası istişare mekanizmaları kuruldu ve Filistinli diplomatların Azerbaycan’da eğitilmesinin önü açıldı.
Ekim 2011’de ise Filistin’in Azerbaycan’daki resmi temsilciliği açıldı ve bu misyonun tüm operasyonel masrafları doğrudan Azerbaycan hükümeti tarafından üstlenildi. Aynı yıl Filistin Devlet Başkanı Mahmut Abbas’ın Bakü’ye gerçekleştirdiği ilk üst düzey ziyaret, iki devletli çözümün Azerbaycan’ın değişmez devlet politikası olduğunu dünyaya ilan etti.
Zor Günlerde Dayanışma: Finansal ve İnsani Yardımlar
Bakü yönetimi, Filistin’e desteğini yalnızca diplomatik söylemlerle sınırlı tutmadı. Azerbaycan, kendi topraklarının işgal altında olduğu ve yaklaşık 1 milyon kaçkın/göçmen yükünü omuzladığı zorlu ekonomik süreçlerde bile üçüncü ülkelerin etkisinden bağımsız bir duruş sergiledi:
2013 Bakü Konferansı: Filistin halkına yardım amacıyla düzenlenen donörler konferansında Azerbaycan, Filistin’e 5 milyon dolar finansal destek sağladı.
2014 Gazze İnsani Yardımı: Gazze Şeridi’ndeki insani krizin hafifletilmesi adına doğrudan 635 bin dolar fon aktarıldı.
Filistin Büyükelçileri Konferansı (2018): ABD’nin Kudüs kararı ve Filistin üzerindeki baskıların arttığı bir dönemde, Filistin’in Asya Büyükelçileri Konferansı’na Bakü ev sahipliği yaparak güçlü bir diplomatik koruma kalkanı sundu.
Karabağ Zaferi Sonrası Güçlenen Siyasi ve Eğitsel Köprüler
2020 yılında kazanılan Karabağ Zaferi’nin ardından bölgesel gücünü pekiştiren Azerbaycan, Filistin konusundaki adımlarını daha da hızlandırdı. Kasım 2022’de Azerbaycan Milli Meclisi’nin onayıyla Filistin’de resmi bir Azerbaycan Temsilciliği açılması kararlaştırıldı. 31 Mart 2023 itibarıyla faaliyete geçen bu temsilciliğin yanı sıra, Azerbaycan Filistin topraklarında bir okul inşa etme projesini de başlattı.
Eğitim alanındaki destekler günümüzde de aktif olarak devam ediyor. Halihazırda Azerbaycan üniversitelerinde eğitim gören 37 Filistinli öğrenciden 23'ü, savaş koşullarının sürdüğü Gazze’den getirilerek "Haydar Aliyev Uluslararası Eğitim Bursu" kapsamında tam destekle okutuluyor. Ayrıca UNRWA aracılığıyla düzenli olarak iletilen insani yardımlara ek olarak, 2023 yılında Gazze için 2 milyon dolarlık ek bir insani yardım bütçesi tahsis edildi.
BM Kürsüsünde Sarsılmaz Filistin Duruşu
Azerbaycan, Gazze’deki krizlerin gölgesinde geçen Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu oylamalarında da Filistin lehine net kararlar verdi:
Sonuç olarak; Azerbaycan’ın Filistin politikası dönemsel çıkar ilişkilerinden uzak, tamamen Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına ve uluslararası hukuka dayalı ilkeli bir duruş sergiliyor. Tıpkı kendi topraklarındaki işgali sonlandırırken uluslararası hukuka sığındığı gibi, Filistin davasında da adaletin tecellisi için küresel arenada sesini yükseltmeye devam ediyor.
