Balkanlar'ın kaderini değiştiren, fikri mücadelesini devlet adamlığıyla taçlandıran Bosna Hersek'in merhum lideri Aliya İzzetbegoviç, doğumunun 101'inci yıl dönümünde tüm dünyada saygı ve rahmetle yad ediliyor. 8 Ağustos 1925 tarihinde Bosanski Samac kasabasında dünyaya gelen İzzetbegoviç, henüz gençlik yıllarından itibaren halkının dini ve milli bilincini uyandırmaya yönelik çalışmalarıyla öne çıktı. Müslüman Boşnakların maruz kaldığı ayrımcılığa karşı duruşu, onu ömrünün önemli bir kısmını parmaklıklar ardında geçireceği zorlu bir siyasi yolculuğa sürükledi.
Düşüncelerinden Dolayı Parmaklıklar Ardında Bir Ömür
Yugoslavya Krallığı ve ardından gelen komünist rejim döneminde inanç ve insan hakları mücadelesi veren İzzetbegoviç, kurucuları arasında yer aldığı "Genç Müslümanlar" hareketi sebebiyle ilk olarak 1946 yılında tutuklandı. Cezaevinden çıktıktan sonra hukuk eğitimini tamamlayan Boşnak lider, kalemini hiçbir zaman bırakmadı. Fikirlerini, çocuklarının isimlerinin baş harflerinden oluşan "LSB" müstear adıyla çeşitli dergilerde yayımladı.
1970'te kaleme aldığı "İslam Deklarasyonu" ve ardından yazdığı "Doğu ve Batı Arasında İslam" eserleri, dönemin rejimini rahatsız etti. 1983 yılındaki ünlü "Saraybosna Süreci" yargılamalarında, sadece düşüncelerini ifade ettiği için 14 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Zindanda geçirdiği yıllarda dahi üretmeye devam ederek, özgürlük felsefesini şekillendiren notlar biriktirdi.
Yıkılan Bir İmparatorluktan Bağımsız Bosna Hersek'e
1988'de çıkan afla serbest kalan İzzetbegoviç, 1990 yılında Demokratik Eylem Partisi'ni (SDA) kurarak fiili siyasete adım attı. Yugoslavya'nın dağılma sürecine girdiği çalkantılı dönemde yapılan ilk çok partili seçimlerde, halkın büyük desteğini alarak Bosna Hersek'in lideri oldu.
29 Şubat - 1 Mart 1992 tarihlerinde düzenlenen bağımsızlık referandumunda sandıktan yüzde 99,7 oranında "evet" kararı çıkması üzerine, bölgede dengeler değişti. Bağımsızlık kararını sindiremeyen Sırp paramiliter güçler ve Yugoslav ordusu, Boşnak halkına karşı tarihin en kanlı katliamlarından birini başlattı.
Soykırıma Karşı Direnişin ve Onurlu Bir Barışın Sembolü
Saraybosna'nın 3,5 yılı aşkın süre kuşatma altında kaldığı, Srebrenitsa başta olmak üzere birçok kentte soykırımın yaşandığı çetin savaş yıllarında İzzetbegoviç, halkına ordusunun başında liderlik etti. Hem Sırp hem de Hırvat güçlerin baskılarına karşı ülkesinin toprak bütünlüğünü savunan Bilge Lider, 1995 yılında imzalanan Dayton Barış Anlaşması ile silahların susmasını sağladı. Anlaşmanın adil bir barış getirmediğini ancak katliamları durdurmak adına zorunlu bir adım olduğunu vurgulayan İzzetbegoviç, bağımsız Bosna Hersek'in ilk cumhurbaşkanı olarak tarihe geçti.
Geçmişte Yaşamayan Ama Geçmişi Unutmayan Bir Gelecek Vizyonu
2000 yılında sağlık sorunları sebebiyle aktif siyasetten çekilen İzzetbegoviç, 19 Ekim 2003 tarihinde vefat etti. Vefatından önce yaptığı son görüşmelerden birini Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştiren Boşnak lider, arkasında unutulmaz bir siyasi felsefe bıraktı. Kovaçi Şehitliği'nde mütevazı bir kabirde yatan "Bilge Kral", intikam yerine adaleti; kin yerine ortak gelecekte buluşmayı öğütleyen mesajlarıyla sadece Bosna'nın değil, tüm insanlığın hafızasında derin izler bıraktı.
