Lahey'deki cezaevinde 27 Ağustos'ta hayatını kaybeden 84 yaşındaki Ratko Mladic'in ardından yaşanan gelişmeler diplomatik bir krize neden oldu. ABD merkezli X sosyal medya platformundaki hesabından açıklama yapan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, "Mladic'in soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından hüküm giymiş bir savaş suçlusu olduğunu" vurguladı. Mladic'in cenazesinin Belgrad’a getirilmesinin Avrupa’ya yakın tarihin en karanlık sayfalarını hatırlattığına dikkati çeken Kos, ölümünün ardından gerçekleştirilen yüceltme ve övgü gösterilerinin, "Avrupa Birliği (AB) yolunun, üzerine inşa edildiği değerlerle bağdaşmadığını" belirtti.
"Bu yolun geçmişle yüzleşmeyi, gerçek anlamda uzlaşmayı ve savaş suçlarının mağdurlarına saygı göstermeyi gerektirdiğini" ifade eden Kos, ortak geleceğin temelini oluşturan değerlerin müzakere konusu olmadığını vurgulayarak planladığı Sırbistan ziyaretini şu aşamada gerçekleştirmeme kararı aldığını duyurdu. Sırbistan ise sağlık sorunları yaşayan ve müebbet hapis cezasını çeken Mladic'in ölümünün ardından cenaze törenini üst düzeyde düzenleme kararı aldığını açıklamıştı.
Srebrenitsa'dan Lahey'e Uzanan Karanlık Süreç
1942 yılında Bosna Hersek'in doğusundaki Kalinovik yakınlarındaki Bozanovici köyünde dünyaya gelen Ratko Mladic, askerî eğitimini Belgrad'da alarak Yugoslav Halk Ordusu'nda (JNA) aktif görev yaptı. Mayıs 1992'de Bosna Hersek'te yeni kurulan Sırp Cumhuriyeti Ordusu Genelkurmay Başkanlığı'na getirilen Mladic, 1996'ya kadar bu görevde kaldı. Özellikle Temmuz 1995'te 8 bin 372 Boşnak sivilin katledildiği Srebrenitsa Soykırımı'nın baş sorumlusu ve azmettiricisi kabul edilen Mladic, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) tarafından ilk kez 24 Temmuz 1995'te hazırlanan iddianame ile suçlandı. Savaşın ardından Sırbistan'a kaçarak yaklaşık 16 yıl saklanan Mladic hakkında, Sırbistan makamlarının onu bulamadıkları yönündeki açıklamalarına karşın yıllarca devlet kurumlarındaki bazı kişiler tarafından korunduğu iddiaları gündeme geldi. Yerel televizyon programlarında, arandığı dönemde kalabalık ortamlarda insanlarla görüştüğü, eğlendiği ve fotoğraf çektirdiği görülen Mladic, 26 Mayıs 2011'de Sırbistan'ın Zrenjanin kenti yakınlarındaki Lazarevo köyünde yakalandı ve 31 Mayıs 2011'de Lahey'e gönderildi. 16 Mayıs 2012'de yargılaması başlayan ve hakkındaki suçlamaları kabul etmeyen Mladic, cezaevinde hayatını kaybetti.
