EMRE KAYMAKÇI / ÖZEL HABER
Brezilya'da seçimlerin ilk turunda büyük bir sürpriz yaşanmış; sağ blok adayı Flávio Bolsonaro yüzde 47 oyla sandıktan birinci çıkarken, Lula da Silva yüzde 45.1’de kalmıştı. Ancak ikisi de yüzde 50 barajını geçemediği için yarış ikinci tura kalmıştı. Birinci turda 33 milyon seçmenin oy kullanmaması ise oldukça dikkat çekmişti.
İlk turdaki bu beklenmeyen tablo üzerine Lula cephesi, milletvekili André Janones öncülüğünde devasa bir hamle başlattı. Janones, WhatsApp üzerinde "Lula'nın Ordusu" (Exército do Lula) adıyla bir kanal kurarak bu kanal üzerinden milyonlarca seçmene ulaştı ve kısa sürede 10 milyon takipçiye erişti. Sosyal medyanın bu şekilde titizlikle örülmesi ve sokaklarda düzenlenen büyük kampanyalar, tarihin en büyük geri dönüşlerinden birinin fitilini ateşledi.
Son Dakika Krizleri ve "2 Saat" Tartışması
Seçimlerin ikinci turuna saatler kala tansiyonu tırmandıran en büyük unsurlardan biri lojistik ve süre krizi oldu:
Lula cephesi, büyük şehirlerde toplu taşımanın ve otobüs seferlerinin yetersiz olduğunu, bu durumun seçmen katılımını düşüreceğini savunarak oy verme süresinin ek 2 saat uzatılmasını talep etti.
Bolsonaro cephesi ise güney bölgelerinde havaların kötü olduğunu ve olumsuz koşulların yaşandığını öne sürerek benzer şekilde güney kesimi için 2 saat ek süre verilmesini istedi.
Sonuç olarak Yüksek Mahkeme Yargıcı Cristiano Zanin, genel olarak sürenin uzatılması yönünde karar kıldı. Ancak bu karar sandıkların resmi kapanış saati olan 17.00’de açıklandı. Bu durum, o saatte çoktan kapanmış olan sandıkların tekrar açılamaması nedeniyle büyük bir karmaşa ve hukuk tartışması yarattı. Bolsonaro cephesi, bu hamleyi "oyun kurallarının maç oynanırken değiştirilmesi" olarak nitelendirdi.
Tarihi Zafer ve Kırılan Rekorlar
Sandıkların kapanması ve oyların sayılmasıyla birlikte rakamlar netleşti:
Lula da Silva: 64 milyon 256 bin oy / %51,79
Bolsonaro: 59 milyon 826 bin oy / %48,21
Bu sonuçla birlikte Brezilya siyasi tarihinde benzeri görülmemiş rekorlar kırıldı:
Brezilya demokrasi tarihinde ilk kez, ilk turu lider kapatamayan bir aday ikinci turda seçimi kazandı.
Lula da Silva, Brezilya tarihinde 4. kez başkan seçilen ilk lider unvanını aldı. Geçmişte yolsuzluk soruşturmaları nedeniyle cezaevinde kalan Lula'nın mahkumiyet kararları 2021 yılında usule ilişkin gerekçelerle Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilmiş ve siyasi hakları iade edilmişti.
Görev süresi 2030'da sona erecek olan Lula, dünyadaki en yaşlı liderlerden biri olarak o tarihte 85 yaşında olacak.
Bolsonaro Cephesinden "İptal" Girişimi ve Siyasi Miras Çizgisi
Seçim sonuçlarının ardından, kaybeden aday Flávio Bolsonaro ve ekibi, oyun kurallarının son dakikada değiştirildiği ve sürecin şaibeli olduğu gerekçesiyle seçimlerin iptali için resmi başvuruda bulunacaklarını açıkladı.
Bu hamlenin arkasında, Brezilya’da aşırı sağın lideri olan ve aynı zamanda Flávio Bolsonaro’nun babası olan eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun siyasi mirası yatıyor. Eski Başkan Bolsonaro, 2022 seçimlerini kaybettiğinde sonuçları kabul etmemiş ve daha sonra darbe girişimi ile anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçlarından 27 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Jair Bolsonaro’nun cezası, ilerleyen yaşı ve sağlık sorunları nedeniyle internet ve telefon kullanımı yasaklanarak ev hapsine çevrilmişti.
Zafer Konuşmasından Mesaj: "Kimsenin Arka Bahçesi Olmayacağız"
ABD Başkanı Donald Trump’ın müttefiki olarak bilinen Bolsonaro çizgisinin aksine, seçim zaferinin ardından kürsüye çıkan Lula da Silva’nın dış politika vurgusu dikkat çekti. Lula, küresel güç dengelerine net bir mesaj göndererek şu ifadeleri kullandı:
"Bu ülke asla hiç kimsenin arka bahçesi olmayacak."
