Asya-Pasifik bölgesinde Çin ile Japonya arasındaki gerilim, karşılıklı sert açıklamalar ve diplomatik restleşmelerle yeni bir boyuta taşındı. Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ülkesini ziyaret eden Japonya Uluslararası Ticareti Teşvik Birliği (JAPIT) Başkanı Takeşi Ivaya ile Pekin'de gerçekleştirdiği görüşmede, Tokyo yönetimine yönelik eşine az rastlanır sertlikte mesajlar verdi.
İkinci Dünya Savaşı sonrası Japon savaş suçlularının yargılandığı Tokyo Duruşmaları'nın 80. yıl dönümüne atıfta bulunan Vang, Japonya'nın geçmiş hatalarından ders alması gerektiğinin altını çizdi.
Pekin'den Tokyo'ya 'militarizm' tepkisi
Görüşmenin ana gündem maddesini Japonya'nın son dönemdeki askeri politikaları ve tarihsel hesaplaşmalar oluşturdu. Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından kamuoyuyla paylaşılan detaylara göre Bakan Vang, Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşturulan "Barış Anayasası"na meydan okumasının kabul edilemez olduğunu belirtti.
Vang, "Japonya tarihten ders çıkarmaz, saldırganlık dolu geçmişini geri getirmeye ve savaş suçlularını adeta diriltmeye çalışırsa, geleceğe doğru bir adım atmak şöyle dursun, dünyaya yüzünü dahi dönemeyecektir. Böylesi bir yolda Japonya'nın geleceği olamaz." ifadelerini kullanarak Tokyo yönetimine "militarizme dönüş" uyarısında bulundu.
"Tayvan konusundaki hatalar derhal düzeltilmeli"
İki ülke arasındaki temel kırılma noktalarından biri olan Tayvan meselesi de görüşmenin odak noktalarındandı. Çinli Bakan, Japonya'nın mevcut durumda atması gereken en acil adımın, liderlerinin Tayvan krizine dair sarf ettiği "hatalı" söz ve eylemleri düzeltmek olduğunu vurguladı. Vang ayrıca, Tokyo'nun tarihsel sorunlara karşı doğru bir tavır takınması ve Çin'e karşı daha akılcı, objektif bir politika izlemesi gerektiğini dile getirdi.
Başbakan Takaiçi'nin açıklamaları diplomatik krizi ateşledi
Vang Yi'nin sert çıkışının arka planında, Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin Tayvan'a yönelik olası bir askeri müdahale ihtimalini açıkça dile getirmesi yatıyor. 7 Kasım 2025 tarihinde Japon Parlamentosu'nda konuşan Takaiçi, Tayvan Boğazı'nda yaşanabilecek bir çatışmayı "Japonya'nın varlığına yönelik bir tehdit" olarak nitelendirmiş ve askeri güç kullanma opsiyonunu masaya getirmişti.
Bu açıklama, Japonya'nın uzun yıllardır sürdürdüğü "stratejik belirsizlik" politikasının dışına çıkması anlamına gelirken, Tayvan'ı kendi topraklarının ayrılmaz bir parçası olarak gören Çin'in sert tepkisine neden oldu. Takaiçi gelen tepkiler üzerine sözlerinin varsayımsal olduğunu belirtip gelecekte bu tür yorumlardan kaçınacağını söylese de, ifadelerini geri almayı reddetti.
Yaptırımlar, iptaller ve Yasukuni Tapınağı gerilimi
Japon Başbakan'ın taviz vermeyen tutumu, Pekin yönetiminin Tokyo'ya resmi protesto notası vermesiyle sonuçlandı. Kriz sadece diplomatik arenada kalmadı; iki ülke arasında seyahat uyarıları, karşılıklı uçuş iptalleri, engellenen kültürel etkinlikler, ithalat yasakları ve askeri sürtüşmelerle çok boyutlu bir kriz sarmalına dönüştü.
Öte yandan, Japonya'da iktidarda bulunan Liberal Demokrat Parti (LDP) kurmaylarının, İkinci Dünya Savaşı'nda savaş suçlusu olarak yargılanan üst düzey askerlerin de anıldığı Yasukuni Tapınağı'nı ziyaret etmeleri ve adak göndermeleri, Çin-Japonya ilişkilerindeki ateşi harlayan bir diğer önemli faktör olmaya devam ediyor. Her iki ülkenin de geri adım atmadığı bu tabloda, Asya'daki jeopolitik dengelerin nasıl şekilleneceği merak konusu.
