Doğu Akdeniz, hem enerji sahasındaki yeni adımlar hem de askeri hareketlilikle yeniden uluslararası gündemin ilk sıralarına yerleşti. Yunanistan’ın ABD merkezli enerji şirketi Chevron ile Girit Adası’nın güneyinde petrol ve doğal gaz arama hazırlıklarına başlaması, aynı günlerde İsrail ile gerçekleştirilen ortak hava tatbikatıyla birleşince bölgedeki dengeler yeniden tartışmaya açıldı.
47 bin kilometrekarelik alanda sismik tarama başlıyor
Enerji denklemindeki en dikkat çekici adım, Amerikan enerji devi Chevron ile Yunanistan merkezli Hellenic Energy ortaklığında atılıyor. Edinilen bilgilere göre, iki şirketin yürüteceği hidrokarbon arama faaliyetleri iki aşamalı bir takvimle ilerleyecek. İlk etapta Mora Yarımadası açıklarında başlayacak sismik araştırmaların 31 Ocak tarihine kadar tamamlanması öngörülüyor.
Sürecin asıl kritik evresini ise Girit Adası’nın güneyi oluşturuyor. Planlamalara göre bu bölgede yaklaşık 47 bin kilometrekarelik devasa bir deniz alanının haritalandırılması hedefleniyor.
Tartışmaların odağında Türkiye-Libya mutabakatı var
Girit’in güneyinde belirlenen bu geniş arama sahası, diplomatik açıdan hassas bir noktada bulunuyor. Söz konusu bölgenin, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatı kapsamında belirlenen sınırlarla kesişmesi, Atina’da yeni bir tartışma başlattı.
Yunanistan’ın önde gelen gazetelerinden Ta Nea, bu kesişmenin 2027 yılında Ankara ile Atina arasında yeni bir gerilim dalgası yaratabileceğini öne sürdü. Gazetenin analizinde; Türkiye'nin bu gelişmeye karşılık sert diplomatik mesajlar verebileceği, sahada NAVTEX ilan edebileceği ve Birleşmiş Milletler (BM) nezdinde girişimlerde bulunabileceği iddia edildi.
Krizin adresi Ankara-Atina değil, Atina-Trablus hattı olabilir
Yunan medyasındaki Ankara merkezli senaryolara karşın, sahadaki hukuki ve coğrafi gerçekler farklı bir tabloya işaret ediyor. CNN TÜRK Atina Temsilcisi Duygu Leloğlu'nun aktardığı değerlendirmelere göre, sondaj planlanan saha Türkiye’nin doğrudan kıta sahanlığı sınırları içerisinde yer almıyor.
Ankara'nın 2020 yılında Birleşmiş Milletler’e bildirdiği kıta sahanlığı koordinatlarının dışında kalan bu bölge, doğrudan Libya’nın deniz yetki alanlarını ilgilendiriyor. Bu nedenle uzmanlar, önümüzdeki süreçte yaşanabilecek olası bir diplomatik krizin Ankara-Atina hattından ziyade, Yunanistan ile Libya’daki Trablus yönetimi arasında patlak verebileceğini değerlendiriyor.
Yunanistan ve İsrail hava kuvvetlerinden ortak tatbikat
Enerji sahasındaki bu hareketlilik, askeri alandaki adımlarla da paralel ilerliyor. Yunanistan ve İsrail hava kuvvetleri, Doğu Akdeniz semalarında iki gün süren kapsamlı bir ortak tatbikata imza attı.
Her yıl düzenli olarak icra edilen tatbikatın bu yılki ayağının, bölgede tırmanabilecek olası senaryolara hazırlık niteliği taşıdığı yorumları yapılıyor. Hidrokarbon arama takviminin işlemesi, deniz yetki alanları üzerindeki ihtilaflar ve Atina-Tel Aviv arasındaki askeri koordinasyon birlikte okunduğunda, Doğu Akdeniz’de önümüzdeki aylarda diplomatik trafiğin ve gerilimin yeniden yükseleceği öngörülüyor.