Küresel otomotiv pazarında taşlar yerinden oynamaya devam ediyor. Çin Otomobil Üreticileri Birliği (CAAM) tarafından açıklanan 2026’nın ilk yarı verileri, Doğu Asya devinin küresel pazardaki hakimiyetini tartışmasız bir noktaya taşıdığını gösterdi. Yılın ilk altı ayında ihracatını geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 65,3 oranında artıran Çin, 5 milyon 96 bin adetlik rekor bir sevkiyata imza attı. Yılın ikinci yarısında da bu ivmenin korunması halinde, ülke otomotiv tarihinin en yüksek yıllık ihracat rakamı olan 10 milyon sınırının aşılmasına kesin gözüyle bakılıyor.
2030 Öngörüleri Tarih Oldu
Sektör analizleri ve küresel otomotiv uzmanları, 2023 yılında yaptıkları tahminlerde Çin’in yıllık 10 milyon araç ihrat seviyesine ancak 2030 yılında erişebileceğini öngörüyordu. Ancak markaların agresif küresel stratejileri, uygun maliyetli üretim güçleri ve elektrikli araç teknolojisindeki liderlikleri bu takvimi tamamen altüst etti. Jeopolitik çalkantılar ve uluslararası ticaret savaşlarına karşın yakalanan bu tempo, hedeflerin tam 4 yıl erkene çekilmesini sağladı.
ÇİN OTOMOTİV İHRACATI (İLK YARI)
Dev Markalarda Rotasyon: Üretim İhracata Kaydı
Çinli otomotiv üreticilerinin toplam satış gelirleri içerisinde dış pazarın payı gözle görülür şekilde arttı. İç pazardaki doygunluk ve yoğun rekabet, üreticileri küresel pazar payını genişletmeye zorluyor:
Chery: Yılın ilk yarısında sattığı 1,357 milyon aracın 939 binini yurt dışına göndererek toplam satışlarının yaklaşık yüzde 70'ini ihracattan elde etti.
BYD: Dış pazar satış payını 14,4 puanlık sıçramayla yüzde 43,7'ye çıkardı.
SAIC: Toplam satışlarındaki ihracat payını 12,7 puan artışla yüzde 34,6'ya yükseltti.
Geely: Satışlarının yüzde 33,3'ünü küresel pazarlarda gerçekleştirerek payını 18,9 puan artırdı.
Büyümenin Önündeki En Büyük Sınav: Korumacı Ticaret Duvarları
Çin otomotivinin bu durdurulamaz görünen yükselişi, batılı ülkeler ve bölgesel güçlerin korumacı reflexlerini tetikliyor. Gümrük vergileri, yerel üretim zorunlulukları ve katı mevzuatlar, Çinli markaların önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor. Avrupa Birliği, standart yüzde 10'luk gümrük vergisine ek olarak, markalara özel yüzde 17 ile yüzde 35,3 arasında değişen ek cezai vergiler uyguluyor.
Türkiye Pazarında Vergi Düzenlemeleri ve Yatırım Süreçleri
Türkiye’de de Çin menşeli araçlara yönelik kademeli olarak sert tedbirler devreye alındı. İlk etapta elektrikli araçlara getirilen yüzde 40 ek gümrük vergisi, ilerleyen süreçte içten yanmalı ve hibrit otomobilleri kapsayacak şekilde genişletildi.
Uygulanan ek vergiler, pazar verilerine doğrudan yansıdı. 2026'nın ilk çeyreğinde Türkiye’deki Çin menşeli otomobil satışları geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12,8 düşerek 15 bin adede geriledi ve markaların pazar payında kayıplar yaşandı.
Yatırım Muafiyeti ve BYD Süreci: Türkiye, yerel yatırım yapacak üreticilere ek vergi muafiyeti tanıyan mevzuatı yürürlüğe koymuştu. Bu kapsamda BYD, 1 milyar dolarlık yatırımla yıllık 150 bin araç kapasiteli bir fabrika kuracağını duyurmuştu. Ancak şirketin projeyi askıya alması nedeniyle sunulan teşvik imkanları yıl başında kesildi.
