Gezegenimizin derinliklerinde saklanan sırlar, gelişen yapay zeka teknolojileri sayesinde gün yüzüne çıkmaya devam ediyor. Çin Bilimler Akademisi bünyesinde yürütülen kapsamlı bir çalışma, yeryüzünün yaklaşık 2 bin 900 kilometre altındaki sır perdesini araladı. Katı manto tabakası ile erimiş sıvı dış çekirdeğin kesiştiği kritik sınırda yürütülen araştırmalar, daha önce varlığı bilinmeyen altı devasa jeolojik yapının varlığını kanıtladı.
Çalışmanın sonuçları, Dünya'nın iç dinamiklerinin ve jeolojik geçmişinin yeniden değerlendirilmesini gerektirecek nitelikte bulgular sunuyor. Journal of Geophysical Research: Solid Earth dergisinde yayımlanan araştırma, bu sınır bölgesinin sanılanın aksine kopuk parçalardan değil, birbiriyle bağlantılı geniş kuşaklardan meydana geldiğini belgeliyor.
Milyonlarca Sismik Veri Yapay Zeka Süzgecinden Geçti
Araştırmacılar, 1990 ile 2024 yılları arasında gerçekleşen yaklaşık 5 bin depreme ait 2 milyondan fazla sismik dalga kaydını incelemeye aldı. Geleneksel yöntemlerle tespiti oldukça zor olan bu veriler, derin öğrenme tabanlı özel bir algoritma yardımıyla tarandı. Bilim insanları, ana deprem sarsıntısından hemen önce yüzeye ulaşan ve "PKP öncül dalgaları" olarak bilinen zayıf sinyallere odaklandı.
Manto ve çekirdek sınırındaki mikro düzeydeki yapısal farklara çarparak dağılan bu sinyaller, gezegenin derinliklerinin adeta bir ultrason görüntüsünü çıkardı. Uzman denetimiyle eğitilen yapay zeka modeli, geçmişte yapılan tüm araştırmaların toplamını geride bırakarak 175 bine yakın yüksek kaliteli sismik veriyi ayıklamayı başardı.
Ay'ın Doğuşundan Kalan Antik Kalıntılar Olabilir
Elde edilen küresel haritalandırma, derinlerdeki bu kütlelerin rastgele dağılmadığını; Avrasya'nın yüksek enlemlerinden Orta Asya'ya ve Güney Atlantik'e kadar uzanan devasa kuşaklar oluşturduğunu gösterdi. Bilim insanları, aşırı sıcaklık ve muazzam basınç altında kısmen eriyerek çevrelerinden farklı fiziksel özellikler kazanan bu kütlelerin kaynağına dair iki güçlü teori üzerinde duruyor:
Levha Tektoniği: Tektonik hareketler sonucu gezegenin derinliklerine doğru batan kadim okyanus tabanı parçaları.
Kozmik Çarpışma Teorisi: Milyarlarca yıl önce Dünya'ya çarparak Ay'ın oluşumunu sağlayan dev gök cisminden (Theia) geriye kalan kimyasal kalıntılar.
Gezegenin iç mekanizmasını daha iyi anlamamızı sağlayan bu keşif, volkanik faaliyetlerin şiddetinden Dünya'yı koruyan manyetik alandaki dalgalanmalara kadar pek çok hayati jeolojik sürecin şifresini çözmede kilit rol oynayacak.
