Suriye'de yönetimin el değiştirmesinin ardından geçmişe dönük karanlık noktalar aydınlatılmaya devam ediyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) tarafından hazırlanan ve üye ülkelere sunulan son rapor, devrik Beşar Esad yönetiminin yıllarca gizlice yürüttüğü nükleer faaliyetlerin boyutunu gözler önüne serdi. BM müfettişlerinin ülke genelinde gerçekleştirdiği saha denetimleri, uluslararası anlaşmaların açıkça ihlal edildiğini kanıtladı.
Deyrizor'daki Gizli Sahada Reaktör Altyapısı Doğrulandı
Ağustos ayı içerisinde Suriye'deki birden fazla kritik noktayı ziyaret eden UAEA ekipleri, özellikle Deyrizor bölgesinde uzun süredir tartışma konusu olan tesiste detaylı incelemelerde bulundu. Sahada yapılan fiziki gözlemler ve teknik analizler sonucunda, açığa çıkarılan soğutma sistemlerinin tipik bir nükleer reaktör altyapısıyla tamamen örtüştüğü resmi kayıtlara geçti. Devrik rejimin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması (NPT) kapsamındaki yükümlülüklerini çiğneyerek nükleer yakıt üretim ve depolama tesislerini uluslararası denetim mekanizmalarından sakladığı tespit edildi.
Tonlarca Uranyum Metali Koruma Altına Alındı
Soruşturmanın en çarpıcı bulgusu ise Temmuz ortasında bildirilen başka bir sahada yapılan denetimlerde ortaya çıktı. Müfettişler, işlenerek yakıt çubukları haline getirilmiş yaklaşık 73 ton doğal uranyum metali tespit etti. Nükleer silahlara veya yüksek kapasiteli enerji üretimine temel oluşturabilecek nitelikteki bu devasa malzeme stoku, BM ekipleri tarafından derhal mühürlenerek güvenlik çemberine alındı.
Kuzey Kore Bağlantısı ve İncelemenin Geçmişi
Geçmiş dönemde Kuzey Kore desteğiyle inşa edildiğinden şüphelenilen illegal nükleer program, Suriye'deki yeni yönetimin uluslararası kurumlara kapılarını açmasıyla tamamen belgelenmiş oldu. Geçtiğimiz yıllarda alınan çevresel numunelerde uranyum izlerine rastlayan UAEA, sahadaki son bulgularla birlikte devrik Esad rejiminin gizli nükleer ajandasını net bir şekilde ortaya koymuş oldu.
