Ortadoğu diplomasisi, Suriye topraklarında bulunan ve uzun süredir gizemini koruyan bir nükleer depoyla ilgili hareketli saatler yaşıyor. Amerikan medya organı Axios'un üst düzey yetkililere dayandırdığı habere göre, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Suriye'deki "Site 99" kod adlı gizli tesiste yer alan nükleer materyalleri bölgeden çıkarmak için hazırlıklara başladı. Operasyon kararının, Washington yönetimi ile Tel Aviv ve Şam arasında varılan kritik uzlaşıların ardından geldiği belirtiliyor.
İsrail’den Sert Muhtıra: "Siz Almazsanız Biz Vururuz"
Süreci tetikleyen ana faktör, Tel Aviv yönetiminin ABD’ye ilettiği kararlı uyarı oldu. İsrailli güvenlik yetkilileri, devrik Beşşar Esed rejiminin geçmişte yok edilen El Kibar nükleer reaktöründen geriye kalan materyalleri "Site 99" isimli gizli bir tesiste muhafaza ettiğini öne sürdü. İsrail kanadı, bu tehlikeli stokların en kısa sürede tesisten çıkarılmaması durumunda askeri seçeneğin masada olduğunu ve söz konusu bölgenin hava operasyonuyla hedef alınacağını Washington’a açıkça bildirdi.
"Site 99" Depolarında Ne Var?
ABD'li kaynaklardan edinilen bilgilere göre, söz konusu tesiste nükleer yakıt üretiminin ilk aşaması kabul edilen ve işlenmiş uranyum cevherinden oluşan yüksek miktarda "sarı kek" (yellowcake) bulunuyor. Depoda ayrıca El Kibar reaktör projesine ait diğer stratejik nükleer bileşenlerin de yer aldığı ifade ediliyor. Bu durum, tesisin olası bir istikrarsızlık veya hava saldırısı durumunda bölge için ciddi bir güvenlik riski oluşturduğunu gösteriyor.
Bir Yıllık Gizli Diplomasinin Perde Arkası
Ortadoğu’yu yeni bir askeri çatışmanın eşiğine getiren bu kriz, diplomasinin devreye girmesiyle yeni bir safhaya taşındı. Washington’ın ara buluculuğunda yürütülen ve bir yılı aşkın süredir kamuoyundan tamamen saklanan gizli görüşmeler neticesinde, Suriye yönetimi ile UAEA arasında tahliye protokolü imzalandı. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte uluslararası ekipler, "Site 99" tesisindeki riskli materyalleri güvenli bir şekilde nötralize etmek ve bölgeden uzaklaştırmak için operasyonel takvimi başlattı.
