Avrupa ülkeleri vatandaşlarına evlerinde gıda ve su stoku bulundurmalarını tavsiye ederken, kıtada marketlere yönelik siber saldırılar ve kritik altyapılara ilişkin güvenlik endişeleri de artıyor. Rusya-Ukrayna savaşıyla değişen güvenlik dengelerine İran-İsrail gerilimi ve istihbarat mücadeleleri de eklenince Avrupa’nın neden böylesine kapsamlı bir hazırlığa giriştiği sorusu gündeme geliyor.
Peki Avrupa ülkeleri gerçekten bir savaşa mı hazırlanıyor, yoksa çok daha geniş bir kriz ihtimalini mi hesaba katıyor?
Vatandaşlara neden gıda stoklama çağrısı yapılıyor?
Avrupa Komisyonu Mart 2025’te vatandaşlara en az 72 saat boyunca kendi ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde hazırlık yapmaları tavsiyesinde bulundu. İçme suyu, konserve gıda, ilaç, el feneri, pil ve radyo gibi temel ihtiyaçların evlerde bulundurulması istendi.
İlk bakışta sıradan bir afet hazırlığı gibi görünen bu çağrının arkasında aslında daha geniş bir güvenlik kaygısı var. Elektrik kesintileri, siber saldırılar, salgın hastalıklar, enerji krizleri ve askerî çatışmalar Avrupa’nın hazırlık senaryoları arasında yer alıyor.
Üstelik konu yalnızca vatandaşların evinde birkaç günlük yiyecek bulundurmasıyla sınırlı değil. Avrupa ülkeleri tahıl rezervlerini artırmaya, tarımsal üretim için gerekli gübre ve tohum gibi ürünleri güvence altına almaya çalışıyor. Finlandiya gibi ülkelerin uzun yıllardır uyguladığı stratejik stoklama politikaları da diğer Avrupa ülkeleri için örnek gösteriliyor.
Burada dikkat çeken nokta şu: Avrupa, olası bir krizde dışarıdan gelecek yardımı beklemek yerine kendi imkânlarıyla ayakta kalabileceği bir sistem kurmaya çalışıyor.
Marketlere yönelik saldırılar endişeleri artırdı
Avrupa’nın güvenlik kaygılarını artıran gelişmelerden biri de marketlerin dijital sistemlerine yönelik siber saldırılar oldu.
Fransa’da marketlerin soğutma sistemlerinin hedef alınması, gıda tedarikinin ne kadar hassas bir yapıya sahip olduğunu bir kez daha gösterdi. Bir marketin soğutma sistemine müdahale edilmesi, ilk bakışta teknik bir sorun gibi görülebilir. Ancak çok sayıda marketin aynı anda etkilenmesi durumunda ortaya çıkacak sonuç oldukça ağır olabilir.
Tonlarca gıdanın kullanılamaz hâle gelmesi, dağıtımın aksaması ve insanların temel ihtiyaçlarına ulaşmakta zorlanması… Böyle bir senaryoda sorun yalnızca marketlerin zarar etmesiyle sınırlı kalmaz, doğrudan toplumsal hayatı etkiler.
Asıl endişe de burada başlıyor. Çünkü artık bir ülkenin altyapısına zarar vermek için askerî bir saldırı düzenlemek gerekmiyor. Dijital sistemlere yapılacak bir müdahale de ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
Rusya ve İran bağlantılı faaliyetler mercek altında
Avrupa’daki gelişmelerin bir başka boyutunu ise istihbarat faaliyetleri oluşturuyor.
Özellikle Rusya’nın GRU ve FSB yapılanmaları, Avrupa ülkelerinin sabotaj ve casusluk soruşturmalarında sık sık gündeme geliyor. Doğu Avrupa ve Baltık ülkelerinde ortaya çıkarılan sabotaj ağları, Avrupa’nın Rusya kaynaklı güvenlik tehditlerine ilişkin endişelerini artırmış durumda.
İran da son dönemde Avrupa’nın güvenlik gündeminde daha fazla yer buluyor. Bunun önemli nedenlerinden biri İsrail ile İran arasındaki gerilimin Avrupa’ya yansıması.
Le Monde’un 28 Ekim 2026 tarihli araştırmasında Avrupa istihbarat servislerinin İran kaynaklı tehditlere ilişkin endişeleri ele alındı. Özellikle İsrail bağlantılı kuruluşlara yönelik olası saldırılar ve sabotaj girişimleri üzerinde duruldu.
Bu gelişmeler, Avrupa’nın artık yalnızca sınırlarını değil, ülke içindeki kritik noktaları da korumak zorunda olduğunu gösteriyor.
Mossad’ın Avrupa’daki rolü ne?
Bütün bu gelişmeler konuşulurken İsrail istihbarat servisi Mossad’ın Avrupa’daki faaliyetleri de merak konusu oluyor.
Mossad’ın geçmişte Avrupa’da yürüttüğü operasyonlar ve bazı Batılı istihbarat servisleriyle ilişkileri tarihsel belgelerle ortaya konulmuş durumda. İsrail ile İran arasındaki istihbarat mücadelesinin Avrupa’ya yansımaları da bu açıdan dikkatle takip ediliyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Mossad’ın geçmişte Avrupa’da operasyonlar yürütmüş olması, bugün yaşanan gıda stoklama çağrılarının veya marketlere yönelik siber saldırıların arkasında bulunduğu anlamına gelmiyor. Bu yönde doğrulanmış bir kanıt da bulunmuyor.
Yine de İsrail-İran geriliminin Avrupa’daki istihbarat faaliyetlerini nasıl etkilediği araştırılmaya değer bir konu. Özellikle Avrupa’nın farklı ülkelerinde ortaya çıkan güvenlik soruşturmaları, bu mücadelenin kıtaya yansımalarını anlamak açısından önemli.
Finlandiya neden aylarca yetecek tahıl rezervi tutuyor?
Avrupa’nın olası krizlere nasıl hazırlandığını görmek için Finlandiya’nın uygulamalarına bakmak yeterli.
Finlandiya, gıda güvenliğini uzun yıllardır ulusal güvenliğin bir parçası olarak değerlendiriyor. Ülke yalnızca tahıl stoklamıyor; gübre, tohum, yakıt ve tarımsal üretimde ihtiyaç duyulan diğer malzemeleri de güvence altına alıyor.
Devletin özel sektörle birlikte yürüttüğü bu sistemin amacı oldukça basit: Bir savaş, ticaret kesintisi veya uzun süreli kriz yaşanırsa ülkenin gıda üretimi ve dağıtımı durmasın.
Finlandiya’nın yaklaşımı, Avrupa’daki diğer ülkelerin neden stoklama politikalarına yöneldiğini de açıklıyor. Çünkü kriz dönemlerinde yalnızca depolardaki gıdanın miktarı değil, yeni gıda üretiminin devam edip edemeyeceği de belirleyici olacak.
Avrupa gerçekten savaşa mı hazırlanıyor?
Bütün bu gelişmeleri yalnızca savaş ihtimaliyle açıklamak doğru olmaz. Ancak Avrupa’nın güvenlik politikalarında ciddi bir değişim yaşandığı da ortada.
Ukrayna savaşı, Rusya ile yaşanan gerilim, İran-İsrail rekabeti, siber saldırılar ve küresel ticaretteki belirsizlikler Avrupa ülkelerini daha önce yeterince önemsemedikleri risklerle yüzleştirdi.
Bugün Avrupa’da tartışılan mesele yalnızca olası bir askerî çatışma değil. Elektrik kesilirse ne olacak, marketler çalışmazsa insanlar gıdaya nasıl ulaşacak, iletişim ağları devre dışı kalırsa devlet vatandaşlarıyla nasıl bağlantı kuracak?
Vatandaşlara yapılan 72 saatlik hazırlık çağrısının arkasında da bu sorular bulunuyor.
Avrupa’nın yakın zamanda savaşa gireceğini gösteren kesin bir işaret henüz yok. Ancak ülkelerin artık en kötü senaryoları da hesaba kattığı açık. Birkaç yıl önce olağanüstü görülebilecek gıda stoklama çağrılarının bugün resmî devlet politikalarının parçası hâline gelmesi bile bu değişimi anlatmaya yetiyor.
Görünen o ki Avrupa’da güvenlik anlayışı değişiyor. Artık mesele sadece sınırları korumak değil; bir kriz çıktığında marketlerin, hastanelerin, enerji sistemlerinin ve günlük hayatın çalışmaya devam etmesini sağlamak.
