Fransız yargısı, havacılık ve sağlık sektöründe dengeleri değiştirecek emsal niteliğinde bir karara imza attı. Eski bir Air France çalışanının açtığı davada mahkeme, uzun yıllar kabin memurluğu yapan kadın çalışanın yakalandığı meme kanserinde uçuş şartlarının doğrudan rol oynadığına hükmetti. Karar, yüksek irtifadaki kozmik radyasyon ve ağır çalışma koşullarının yol açtığı sağlık risklerini hukuki düzeyde tescilleyen ilk örneklerden biri oldu.
12 Bini Aşkın Uçuş Saati ve Biriken Riskler
Davanın merkezinde, 1989-2019 yılları arasında Air France bünyesinde hosteslik ve kabin amirliği yapan 59 yaşındaki Sophie Lainault yer alıyor. Toplam 12 bin 600 saatlik uçuş mesaisinin yarısından fazlasını gece vardiyalarında tamamlayan Lainault, yakalandığı meme kanserinin mesleğiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek yargı yoluna gitti.
Bayonne Mahkemesi'nde görülen davada bilirkişi ve tıbbi değerlendirmeleri inceleyen yargıçlar, Lainault'un talebini haklı buldu. Mahkeme; kozmik radyasyon, 2000 yılına kadar uçak içinde serbest olan pasif sigara dumanı maruziyeti ve düzensiz gece vardiyalarını hastalığı tetikleyen üç temel kanserojen etken olarak kayıtlara geçirdi.
Kutup Rotaları ve Gizli Tehdit: Kozmik Radyasyon
Kararda özellikle Paris çıkışlı uzun mesafeli uçuşların izlediği kutup rotalarına dikkat çekildi. Dünya'nın manyetik kalkanının kutup bölgelerinde zayıflaması nedeniyle, yüksek irtifada seyreden uçakların uzay kaynaklı parçacık ve radyasyona yoğun şekilde maruz kaldığı vurgulandı.
Standard yolcular için göz ardı edilebilir düzeyde görülen bu maruziyetin, on binlerce saat havada kalan kabin görevlileri ve pilotlar açısından ciddi bir birikimli sağlık riskine dönüştüğü ifade edildi. Alınan karar sonucunda hastalığı gerileme sürecinde olan Lainault erken emeklilik hakkı kazanırken, tüm tedavi masraflarının da devlet sağlık sistemi tarafından karşılanmasına karar verildi.
Araştırmalar Tehlikenin Boyutunu Doğruluyor
Yargının bu kararı, bilimsel verilerle de destekleniyor. Harvard Tıp Fakültesi tarafından yürütülen geniş kapsamlı bir araştırma, 500'ü aşkın meslek grubu arasında radyasyona bağlı kanser ölümlerinin en yüksek olduğu grubun uçuş personeli olduğunu gösteriyor. Verilere göre;
Uçuş görevlilerindeki ölümlerin %6,9'u,
Pilot ölümlerinin ise %6,7'si radyasyondan kaynaklanan kanser türleri nedeniyle gerçekleşiyor.
Bu oranların, düzenli radyasyon maruziyeti yaşayan nükleer santral ve tıbbi görüntüleme uzmanlarından bile yüksek olması dikkat çekiyor.
Sektör İçin Emsal Niteliğinde Bir Adım
Sağlık ile çalışma şartları arasındaki bağlantının daha önce hemşirelik gibi mesleklerde kurulduğunu, ancak havacılık alanında bunun bir ilk olduğunu belirten davacı avukatları, kararın binlerce çalışan için yol açıcı olacağını vurguluyor. Kararın ardından sessizliğini koruyan Air France kanadı ise çalışan sağlığının öncelikleri olduğunu belirtmekle yetindi.
