Şam yönetimi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu'nun ülkenin nükleer programına ilişkin yıllardır süregelen inceleme dosyasını oy birliğiyle kapatma kararını büyük bir memnuniyetle karşıladı. Viyana’da alınan bu tarihi karar, Suriye’nin uluslararası toplumla nükleer denetim ve barışçıl teknoloji alanındaki ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak nitelendiriliyor.
Suriye Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan değerlendirmede, alınan kararla birlikte geçmişin getirdiği hukuki ve siyasi yüklerin geride kaldığı vurgulandı. Şam yetkilileri, bu adımın ülkenin enerji ve sivil teknoloji alanında küresel işbirliklerine katılımını hızlandıracağını bildirdi.
Şeffaf Diplomasi ve Uluslararası Yükümlülükler
Suriye diplomasisi, yeni yönetimin iş başına gelmesiyle birlikte uluslararası kurumlarla şeffaflık ilkesine dayalı bir diyalog süreci yürüttü. Eski Devlet Başkanı Beşar Esed döneminde eksik veya hatalı bildirilen nükleer faaliyetlerin yarattığı güvensizlik ortamı, IAEA uzmanlarına sağlanan tam erişim imkanlarıyla aşıldı.
Suriye Atom Enerjisi Komisyonu ve Dışişleri Bakanlığı’nın ortaklaşa yürüttüğü teknik çalışmalar neticesinde, geçmişten kalan materyal ve tesislerin güvenliği uluslararası standartlara uygun hale getirildi. Devlet kanalı Alikhbariah, Ajansın gerekli tüm yasal ve teknik kriterlerin tamamlandığını teyit etmesi üzerine dosyayı kapattığını duyurdu.
Deyr ez-Zor’daki Nükleer Envanter Doğrulandı
Sürecin kırılma noktasını, IAEA Genel Direktörü Rafael Grossi’nin Şam ziyareti ve ardından yürütülen saha denetimleri oluşturdu. Ağustosta gerçekleşen incelemelerde müfettişler, geçmiş rejim döneminde beyan edilmeyen Deyr ez-Zor bölgesindeki tesislerde yer alan tonlarca nükleer malzemeye erişim sağladı.
Ajansın üye ülkelere sunduğu doğrulama raporunda, eski yönetimin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması (NPT) kapsamındaki bildirim yükümlülüklerini ihlal ettiği belirlense de yeni yönetimin gösterdiği işbirliği takdir topladı. Viyana’daki oturumda konuşan Grossi, sağlanan bilgi akışı ve denetim serbestisinin ajans tarihi açısından "tarihi bir atılım" olduğunu kaydetti.
