Ukrayna'nın derin Rusya topraklarındaki kritik noktalara yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırıları, Moskova'nın dijital omurgasını oluşturan kritik sunucu altyapılarını doğrudan tehdit etmeye başlayınca Rus yönetimi acil eylem planını devreye aldı. Rusya, hem yapay zekâ yatırımlarını hem de kamu ve bankacılık hizmetlerini güvenceye almak amacıyla veri merkezlerini eski kömür madenleri ile yer altı tesislerine taşıma kararı verdi.
Rusya veri merkezlerini yer altına taşıyor
Savaşın uzaması ve teknolojik merkezlerin cephe hattından yüzlerce kilometre ötede hedef alınabilmesi, modern veri güvenliği standartlarını temelden sarsıyor. Yandex ve VKontakte gibi devlerin tesislerine isabet eden son saldırılar, fiziksel binaların üst düzey hava savunma sistemleriyle bile tam korunamadığını kanıtladı. Veri depolama ve yüksek işlem gücü gerektiren yapay zekâ çiplerini toprak katmanlarının onlarca metre altına indirmek; yalnızca patlama şoklarından değil, yangın ve şarapnel riskinden de kaçışın en pratik yolu olarak görülüyor. Ancak yer altında soğutma sistemlerini verimli çalıştırmak ve acil durum tahliye protokollerini kesintisiz işletmek, operasyonel açıdan yüzeydeki binalara kıyasla çok daha sert mühendislik zorlukları barındırıyor.
Rusya’nın devlete ait telekomünikasyon şirketi Rostelecom, ilk etapta belirli sunucu gruplarını yer altına taşımak adına nikel ve paladyum üreticisi Norilsk şirketiyle görüşmelere başladı. Planlar dahilinde özellikle atıl durumda bekleyen derin kömür madenlerinin yapısal olarak dönüştürülmesi ve sunucu odalarına çevrilmesi fikri değerlendiriliyor.
Putin’den yüzde 10 kapasite zorunluluğu ve FSB onayı
Fiziksel tahliye planlarının yanı sıra idari cephede de kritik adımlar atıldı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, imzaladığı kararnameyle ülkedeki tüm ticari veri merkezi işletmecilerine işlem kapasitelerinin yüzde 10’unu doğrudan devletin olası ihtiyaçları için ayırma zorunluluğu getirdi.
Aynı düzenleme, Rusya'nın yıllardır sürdürdüğü "Egemen İnternet" (Runet) doktrininde de zorunlu bir esnemeye işaret ediyor. Kararnameyle kurulan özel hükümet komisyonuna, Federal Güvenlik Servisi (FSB) ile koordineli çalışarak gerektiğinde yabancı ülkelerdeki veri merkezlerinin kullanılmasına izin verme yetkisi tanındı.
Merkezi yapay zekâ sunucularının zarar görmesi, yalnızca arama motorlarını veya e-ticareti durdurmuyor; askeri lojistikten hava savunma algoritmalarına kadar uzanan geniş bir karar destek mekanizmasını zayıflatıyor. Rusya'nın tesisleri yer altına çekme girişimi, dijital egemenlik kavramının fiziksel coğrafyayla nasıl doğrudan çarpıştığını gözler önüne seriyor.
