Birleşik Krallık hükümetinin, ağır mali kriz yaşayan British Steel’i kurtarmak adına attığı kamulaştırma adımı, Londra ile Pekin arasında diplomatik ve ekonomik bir krizin fitilini ateşledi. Geçtiğimiz günlerde parlamentodan geçen özel bir yasa tasarısıyla çelik endüstrisini kamu mülkiyetine geçirme yetkisi alan İngiliz hükümeti, şirketin Scunthorpe’taki tesislerinin kontrolünü tamamen ele geçirdiğini duyurmuştu. Ancak bu hamle, şirketin büyük hissedarı olan Çinli Jingye Group’un haklarının gasp edildiğini savunan Pekin yönetimini ayağa kaldırdı.
Pekin’den İngiltere’ye Salvo: "Güven Ağır Bir Darbe Aldı"
Cuma günü yapılan yazılı açıklamada, İngiliz hükümetinin adımı "kararlılıkla reddedildi." Çin tarafı, Jingye Group’un Birleşik Krallık ekonomisine ve yerel istihdama sunduğu devasa katkıların göz ardı edildiğini belirtti.
Açıklamada, Londra yönetimi "ulusal güvenlik gerekçelerini suistimal ederek zorla el koyma yoluna gitmekle" suçlandı. Pekin, bu hamlenin Çinli yatırımcıların İngiltere pazarına olan güvenini derinden sarstığını ve iki ülke arasında 1986 yılında imzalanan İkili Yatırım Anlaşması’nın açık bir ihlali olduğunu vurgulayarak İngiliz tarafını uluslararası hukuka uymaya davet etti.
"Gelişmeleri son derece yakından takip ediyoruz. Çinli şirketlerin meşru hak ve çıkarlarını korumak adına her türlü adımı destekleyeceğiz." — Çin Ticaret Bakanlığı
Günlük Zarar 1.3 Milyon Sterlini Buluyor
İngiliz hükümeti ise kamulaştırma kararının arkasında duruyor. Yetkililer, zarar eden şirketin kamu mülkiyetine geçirilmesinin, stratejik öneme sahip "hayati bir ulusal kabiliyeti" korumak ve binlerce işçinin istihdamını güvence altına almak için kaçınılmaz olduğunu savunuyor.
Ulusal Denetim Ofisi verilerine göre, Scunthorpe demir-çelik fabrikasının verimsiz işleyişi İngiliz vergi mükelleflerine günde yaklaşık 1.3 milyon sterline mal oluyordu. İş Dünyası ve Teknoloji Bakanı Peter Kyle, hükümetin yakın gelecekte bu işletme maliyetlerini göğüslemek zorunda kalacağını kabul ederken, devletin bu kadar yüksek maliyetli bir tesisi uzun vadede elinde tutmak istemediği biliniyor.
Yeni Başbakan Andy Burnham’ın İlk Büyük Sınavı
Bu kriz, pazartesi günü başbakanlık koltuğuna oturması beklenen Andy Burnham için de oldukça zorlu bir diplomatik sınav niteliğinde. Çinli Jingye Group, kamulaştırma kararının ardından uğradığı zararlar için resmi olarak tazminat talep etmeye başladı.
Göreve yeni başlayacak olan Burnham, bir yandan İngiltere’nin sanayi altyapısını ve istihdamını korumaya çalışırken, diğer yandan dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin ile ilişkileri kopma noktasına getirmeyecek hassas bir denge politikası yürütmek zorunda kalacak.
