Kırgızistan'ın ev sahipliğinde Bişkek'te gerçekleştirilen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Plus zirvesinde küresel ve bölgesel güvenlik başlıkları masaya yatırıldı. Toplantıda söz alan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, uluslararası kurumların Orta Doğu’da tırmanan kriz karşısındaki yetersizliğini vurgulayarak Birleşmiş Milletler (BM) ve BM Güvenlik Konseyi’nin sergilediği performansı sert sözlerle eleştirdi.
"BM Küresel Tehditleri Önlemede Yetersiz Kaldı"
Pezeşkiyan, dünyada artan askeri müdahaleler, sivil kayıplar ve yasadışı yaptırımlara dikkat çektiği konuşmasında, uluslararası mekanizmaların işlevini yitirdiğini savundu. Gazze ve Lübnan’daki insani krizin yanı sıra İran’a yönelik son askerî hamlelerde BM’nin pasif bir tutum takındığını belirten Pezeşkiyan, mevcut yapının küresel barış ve güvenliği temin etmekten uzak olduğunu dile getirdi.
"Savaşı Başlatan Taraf Olmadık, Diplomasiye İnanıyoruz"
Tahran yönetiminin savunma pozisyonunda kaldığını ve çatışmaları tırmandıran taraf olmadığını ifade eden Pezeşkiyan, gerilimlerin çözümü için diyalog kanalının açık tutulması gerektiğini söyledi. ABD ve İsrail’in uluslararası hukuku çiğnediğini belirten İran lideri; Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetimindeki nükleer santrallerin, kritik altyapı tesislerinin ve sivil yaşam alanlarının hedef alınmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı. Samimiyetten uzak ve güç gösterisine dayalı bir diplomasinin kalıcı sonuç vermeyeceğini ekledi.
İslamabad Mutabakatı ve Taahhüt İhlali Suçlaması
Konuşmasında Haziran ayında Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğuyla sağlanan İslamabad Mutabakat Zaptı’na da değinen Pezeşkiyan, Washington yönetiminin üstlendiği sorumlulukları yerine getirmediğini öne sürdü. 40 günlük sıcak çatışma döneminin ardından varılan uzlaşmanın Hürmüz Boğazı ve bölgesal seyrüsefer güvenliğini de kapsadığını hatırlatan Pezeşkiyan, siyasi çerçeve çizilmesine rağmen uygulanan baskı politikalarının müzakere zeminine zarar verdiğini belirtti.
Şanghay İşbirliği Örgütü’ne "Yeni Dünya Düzeni" Çağrısı
Çok kutuplu bir küresel mimarinin tek bir gücün yerini başka bir güce devretmesi anlamına gelmemesi gerektiğini kaydeden Pezeşkiyan, egemen eşitlik ve uluslararası hukuk ilkelerine dayalı reformist bir BM yapısına ihtiyaç duyulduğunu belirtti. 2023 yılında kuruluşa tam üye olan İran'ın yanı sıra Çin, Rusya, Hindistan ve Pakistan gibi üyeleri barındıran ŞİÖ’nün, sahip olduğu siyasi ve ekonomik potansiyelle adil bir küresel düzenin inşasında öncü rol üstlenebileceğini altını çizdi.
