İran Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı'nda deniz ulaşımını yeniden düzenlemeye yönelik Umman ile yürütülen temaslarda önemli aşama kaydedildiğini açıkladı. Tahran yönetimi, yeni geçiş güzergâhına ilişkin teknik koordinasyonun büyük ölçüde tamamlandığını belirtirken, anlaşmanın son aşamaya geldiğini bildirdi.
Yetkililer, planlanan koridorun uluslararası deniz taşımacılığını yeniden canlandırmayı hedeflediğini ifade etse de, mevcut güvenlik koşullarının halen ciddi riskler barındırdığına dikkat çekti.
Güvenlik Tartışmaları Devam Ediyor
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan güvenlik sorunlarının temel nedeninin ABD'nin İran limanlarına yönelik uyguladığı deniz ablukası olduğunu öne sürdü. Bekayi, Umman ile varılacak olası mutabakatın tek başına bölgede güvenli seyrüseferi garanti etmeyeceğini vurguladı.
ABD ve Umman cephesinden ise İran'ın açıklamalarına ilişkin resmi bir değerlendirme yapılmadı.
Geçici Koridor İki ile Dört Ay Arasında Kullanılabilecek
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, oluşturulması planlanan yeni deniz güzergâhının kalıcı değil, geçici bir uygulama olacağını açıkladı. Buna göre koridorun yaklaşık iki ila dört ay boyunca açık tutulması öngörülüyor.
Güzergâhın teknik koordinatlarının Umman ile ortak şekilde belirlendiği belirtilirken, uygulamanın detaylarına ilişkin bilgi paylaşılmadı.
Hürmüz Boğazı Küresel Enerji İçin Kritik Öneme Sahip
Dünya petrol ticareti ile sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu nedenle bölgede yaşanan her gelişme enerji piyasalarını doğrudan etkiliyor.
Boğazdaki geçişlerin büyük ölçüde durmasıyla birlikte uluslararası enerji fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşanırken, Brent petrol fiyatı son işlemlerde sınırlı gerileyerek varil başına 79 dolar seviyelerinde işlem gördü.
Ücret Krizi Masadaki En Büyük Sorunlardan Biri
Tahran ile Washington arasında çözülemeyen başlıklardan biri de boğazı kullanan ticari gemilerden alınması planlanan geçiş ücretleri.
İran yönetiminin taşınan yükün değerine göre yüzde 5 ila 7 arasında değişen ücret talep ettiği öne sürülüyor. Umman'ın daha düşük oranlar üzerinde uzlaşı aradığı belirtilirken, ABD ise uluslararası geçişlerden herhangi bir ücret alınmasına karşı çıkıyor.
Taslak düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde İran'ın Körfez'e giriş yapan gemiler üzerinde belirli ölçüde denetim yetkisi elde edebileceği değerlendiriliyor.
Diplomatik Süreç Yeniden Belirsizliğe Girdi
Haziran ayında İran ile ABD arasında çatışmaların durdurulması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve savaşın sona erdirilmesini hedefleyen bir mutabakat zaptı imzalanmıştı. Ancak kısa süre sonra karşılıklı askeri operasyonların yeniden başlamasıyla diplomatik süreç askıya alındı.
Bölgede ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası sürerken, Yemen'deki Husilerin de Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik baskısını devam ettirmesi deniz ticaretindeki belirsizliği artırıyor.
