Yeni Birlik Dünya İsrail basınında soykırım endişesi: Myanmar kararı Tel Aviv'de alarm zillerini çaldırdı

İsrail basınında soykırım endişesi: Myanmar kararı Tel Aviv'de alarm zillerini çaldırdı

Uluslararası Adalet Divanının Myanmar'ı Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırımdan suçlu bulması, Tel Aviv yönetiminde soğuk duş etkisi yarattı. İsrail basını, Divanın kanıt kriterlerini esneten bu tarihi kararının, Güney Afrika'nın Gazze konusunda açtığı davada güçlü bir emsal oluşturacağından endişe ediyor.

Uluslararası Adalet Divanının (UAD) Myanmar'ı Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) karşı soykırım suçu işlemekten mahkûm etmesi, İsrail'de hukuki ve siyasi yankı uyandırdı. İsrail medyası, Birleşmiş Milletlerin (BM) yargı organı olan Divanın benimsediği yeni içtihadın, Gazze'deki saldırılar nedeniyle İsrail aleyhine açılan soykırım davasında belirleyici bir emsal teşkil edeceği görüşünde birleşiyor.

İsrail devlet televizyonu KAN ile The Jerusalem Post gazetesinde yayımlanan kapsamlı analizlerde, Lahey'deki mahkemenin Myanmar dosyasında ortaya koyduğu hukuki çerçevenin, İsrail'in savunma stratejisini şimdiden zayıflattığı vurgulandı.

Kanıt kriterlerindeki esneme Tel Aviv'i zorluyor

The Jerusalem Post'ta yer alan değerlendirmede, UAD'nin Myanmar kararının soykırım suçunun ispatına yönelik standartları genişlettiğine dikkat çekildi. Analizde, mahkemenin yalnızca can kayıplarının sayısına odaklanmak yerine; bedensel ve zihinsel zarar verme, sivil yerleşim yerlerinin yaygın biçimde yıkılması ve yetkililerin kışkırtıcı açıklamalarının "soykırım kastına" doğrudan delil sayılması gibi unsurları daha esnek ölçütlerle değerlendirdiği ifade edildi.

Ayrıca Myanmar kararında BM raporlarının belirleyici bir ağırlığa sahip olmasının, benzer raporların sunulduğu Gazze dosyasında İsrail'in elini ciddi şekilde zayıflatacağı kaydedildi.

Gambiya ve Güney Afrika başvuruları birebir örtüşüyor

İsrail devlet televizyonu KAN ise UAD'nin tarihinde ilk kez bir devleti doğrudan soykırım suçundan sorumlu tuttuğunun altını çizdi. Analizde, çatışmanın doğrudan tarafı olmayan Gambiya'nın başvurusu üzerine verilen bu kararın, Güney Afrika Cumhuriyeti'nin İsrail aleyhine açtığı davayla hukuki açıdan büyük ölçüde örtüştüğü belirtildi.

KAN'ın haberinde, İsrail'e yönelik davada nihai kararın 2030 yılından önce çıkmasının beklenmediği hatırlatılarak, önümüzdeki süreçte UAD yargıç heyetinde yaşanabilecek olası değişimlerin ve Tel Aviv yönetiminin atacağı diplomatik adımların davanın seyrini etkileyebileceği öne sürüldü.

Tarihe geçen Myanmar kararının arka planı

Myanmar ordusunun Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde başlattığı operasyonlarda yaşanan katliamlar, cinsel saldırılar ve köylerin yakılması sonucu yüz binlerce Arakanlı Müslüman komşu ülke Bangladeş'e sığınmak zorunda kalmıştı. Bu gelişmelerin ardından Gambiya, 11 Kasım 2019'da Soykırım Sözleşmesi'nin ihlal edildiği gerekçesiyle UAD'ye başvurmuştu. 2016-2017 dönemindeki askeri operasyonları inceleyen Divan, temyiz yolu kapalı olan nihai kararında Myanmar'ı soykırım suçundan mahkûm etti.

Gazze davası ve UAD'nin tedbir kararları

Güney Afrika Cumhuriyeti, 1948 tarihli BM Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'ni ihlal ettiği gerekçesiyle 29 Aralık 2023 tarihinde İsrail aleyhine UAD'de dava açmıştı. Gazze'deki insani krizin derinleşmesi üzerine acil önlem talep eden Güney Afrika'nın başvurusu sonucunda Divan; 26 Ocak, 28 Mart ve 24 Mayıs 2024 tarihlerinde üç ayrı ihtiyati tedbir kararına hükmetmişti.

Söz konusu tedbir kararlarıyla UAD; İsrail'den Soykırım Sözleşmesi'nin 2. maddesinde tanımlanan fiillerin önlenmesi için tüm adımları atmasını, ordunun bu yöndeki eylemlerini derhal durdurmasını, özellikle Refah kentindeki askeri operasyonları sonlandırmasını ve uygulanan tedbirleri düzenli raporlar halinde mahkemeye sunmasını talep etmişti.