Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin vahşi doğası, bilim dünyasını heyecanlandıran bir keşfe ev sahipliği yaptı. Lomami Ulusal Parkı’nın yüksek ağaç tepelerinde yaşayan; dikkat çekici pembe-turuncu renkli dudakları ve kömür karası yüzüyle öne çıkan yeni bir maymun türü resmi olarak tanımlandı. Bilim insanları, bu nadir canlının tamamen yeni ve bağımsız bir tür olduğunu genetik testlerle tescilledi.
Gizemli Takip Mutlu Sonla Bitti
Bu sıra dışı primatın varlığına dair ilk ipuçları aslında oldukça geriye gidiyor. Bölgede çalışmalar yürüten çevreciler, canlıyı ilk kez 2008 yılında fark etmiş ancak o dönemde yalnızca bulanık tek bir fotoğraf karesi yakalayabilmişlerdi. Bu gizemli canlının izini sürmekten vazgeçmeyen uzmanlar, tam 10 yıl sonra gelen ikinci bir gözlemle arama çalışmalarını derinleştirdi.
Kongo, ABD ve Almanya’dan bilim insanlarının katılımıyla kurulan uluslararası araştırma ekibi, zorlu arazi şartlarında maymunun peşine düştü. Florida Atlantic Üniversitesi’nde doktora çalışmalarını sürdüren Junior Amboko liderliğindeki ekip; gelişmiş ses kayıtları, yüksek çözünürlüklü fotoğraflar ve detaylı genetik analizler kullanarak canlıyı incelemeyi başardı. Yapılan çalışmaların ardından hazırlanan makale, bilimsel dergi PLoS One’da yayımlanarak tüm dünyaya duyuruldu.
"Varlığından neredeyse hiç kimsenin haberdar olmadığı, doğanın derinliklerine saklanmış bir canlının yüzüne doğrudan bakabilmek tek kelimeyle harika bir duygu." — Junior Amboko, Araştırmacı
Yerel Halkın Bildiği Ama Sır Gibi Saklanan Tür: "Likweli"
Bilim dünyası için yepyeni bir keşif olsa da bölgede yaşayan yerel kabilelerin bu canlıdan uzun süredir haberdar olduğu ortaya çıktı. Yerel halkın "Likweli" adını verdiği bu maymunlar, oldukça utangaç ve insanlardan uzak durmayı tercih eden bir yapıya sahip.
Araştırma sürecini anlatan Amboko, canlının izini sürmek için habitat çevresindeki 52 farklı köyde yerel halkla görüştüklerini belirtiyor. Ancak ormanın bu kadar yukarısında yaşayan ve adeta bir sır gibi saklanan hayvanı, bu köylerden yalnızca sekizindeki insanların daha önce canlı olarak görebildiğini ifade ediyor.
Ekosistemin "Başparmaksız" Tohum Taşıyıcıları
Bilim insanları, Kongo’nun biyoçeşitliliğine atıfta bulunarak yeni türe Latince Colobus congoensis ismini verdi. Bu canlılar, primat dünyasında geniş bir yer tutan kolobus maymun ailesinin bir üyesi.
Florida Atlantic Üniversitesi'nden Profesör Kate Detwiler, bu canlıların morfolojik ve ekolojik önemini şu sözlerle açıklıyor:
Başparmaksız Anatomileri: Kolobus maymunları, diğer primatların aksine başparmakları olmayan, evrimsel olarak son derece özel canlılardır.
Ormanın Bahçıvanları: Ağaç tepelerinde yaşayan bu otçul canlılar, beslendikleri meyvelerin tohumlarını ormana yayarak ekosistemin yenilenmesinde ve ağaçların çimlenmesinde hayati bir rol üstleniyorlar.
Görsel İletişim ve Gizemli Çığlıklar: Maymunların yüzündeki parlak turuncu renklerin, eş seçimi veya grup içi tanımlama için görsel bir sinyal olduğu tahmin ediliyor. Ayrıca kendilerine has "kükreme" sesleriyle iletişim kuruyorlar; bu yüzden uzmanlar onları sıklıkla duyduklarını ancak görmenin neredeyse imkansız olduğunu vurguluyor.
