Birleşmiş Milletlerin yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD), dünya hukuk tarihine geçecek bir karara imza attı. Lahey’deki Barış Sarayı’nda görülen davada Divan, Myanmar devletinin Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) karşı soykırım suçu işlediğine hükmetti. Bu kararla birlikte UAD, kuruluşundan bu yana ilk kez doğrudan bir devleti soykırım suçundan sorumlu tutmuş oldu.

Köylerin yüzde 40'ı yıkıldı, tazminat yolu açıldı
Gambiya’nın 2019 yılında Myanmar aleyhine açtığı davada nihai kararı Divan Başkanı Yuji Iwasawa okudu. Karar metninde, Myanmar güvenlik güçlerinin 2017 yılındaki operasyonlarda yaklaşık 10 bin sivili katlettiğinin somut delillerle kanıtlandığı vurgulandı. Ordunun doğrudan Arakanlı Müslümanları hedef aldığını, yargısız infazlar gerçekleştirdiğini ve cinsel şiddeti bir silah olarak kullandığını belirten Divan, bölgedeki Müslüman köylerinin yaklaşık yüzde 40’ının tamamen yıkıldığını tespit etti.
Mahkeme, boşaltılan bu yerleşim yerlerine hızla farklı toplulukların yerleştirilmesinin, Arakanlı Müslümanlara "geri dönecek bir yeriniz yok" mesajı verme amacı taşıdığına dikkat çekti. Yargılama sonucunda Myanmar’ın, soykırım mağduru Arakanlı Müslümanların uğradığı maddi ve manevi zararları tazmin etmesi gerektiğine hükmedildi.
Süreç 2017'deki tehcir politikasıyla başladı
Bölgedeki insani kriz, Myanmar ordusunun Ağustos 2017’de Arakan eyaletinin kuzeyinde "temizleme operasyonları" adı altında başlattığı geniş çaplı askeri harekatla derinleşmişti. Sistematik katliamlar ve yerleşim yerlerinin ateşe verilmesi üzerine yüz binlerce Arakanlı Müslüman hayatta kalmak için komşu ülke Bangladeş’e sığınmak zorunda kalmıştı. Yaşananların ardından Gambiya, İslam İşbirliği Teşkilatının da desteğiyle 11 Kasım 2019'da konuyu Uluslararası Adalet Divanına taşımıştı.

Gazze davası için kritik emsal niteliğinde
Lahey’den çıkan bu tarihi hüküm, uluslararası kamuoyunda ve insan hakları kuruluşlarında geniş yankı buldu. Kararın, Güney Afrika Cumhuriyeti tarafından Gazze’deki saldırıları nedeniyle İsrail aleyhine açılan soykırım davası başta olmak üzere, devam eden diğer uluslararası yargılamalar için güçlü bir hukuki emsal oluşturması bekleniyor.
İnsan hakları örgütlerinden "dönüm noktası" vurgusu
Kararı değerlendiren Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), hükmü "tarihi bir adım" olarak nitelendirerek, mahkemenin "soykırım kastını" tespit etme biçiminin İsrail aleyhine açılan davada da belirleyici bir referans olacağını bildirdi. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ise kararın küresel adalet arayışı açısından bir dönüm noktası olduğunu vurgulayarak, dünyanın dört bir yanındaki ağır insan hakları ihlali mağdurları için umut verici bir emsal teşkil ettiğini duyurdu.