Fransa genelinde 17 Ekim günü hayat pahalılığı ve yüksek akaryakıt fiyatlarını protesto etmek amacıyla sokaklara dökülen Sarı Yelekliler ile öğrenci gruplarının eylemleri, ülke tarihinin en sert toplumsal krizlerinden birine dönüştü. Yağma, şiddet ve ciddi kamu zararlarının yaşandığı gösterilerin ardından Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron liderliğindeki hükümet, güvenlik tedbirlerini en üst seviyeye çıkardı. Elysee Sarayı’nda gerçekleştirilen Güvenlik Konseyi toplantısı öncesinde basına açıklamalarda bulunan Macron, kamu düzenini korumak amacıyla radikal kararlar alındığını ilan etti.
Sendikal Onayı Olmayan Eylemler Engellenecek
Cumhurbaşkanı Macron, önümüzdeki gün ve haftalarda meşru sendikal kuruluşlar tarafından organize edilmeyen gösterilere hiçbir şekilde izin verilmeyeceğini belirtti. Ticari işletmeleri ve kamu mallarını korumayı hedeflediklerini vurgulayan Macron, "Yapabildiğimiz her noktada sendika dışı eylemleri engelleyeceğiz. Sendikalarca planlanan gösteriler ise ancak valiliklerin belirleyeceği alternatif güzergâhlarda, sıkı denetimler altında gerçekleştirilebilecek" değerlendirmesinde bulundu.
Alınan sert kararlar muhalefet ile hükümeti karşı karşıya getirdi. Solcu milletvekilleri, toplantı sonrası yaptıkları açıklamalarda toplantı kararlarını "otoriter rejim uygulaması" olarak nitelendirip sert tepki gösterdi. Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon ise iddiaları reddederek, kararların tamamen hukuk devleti ilkeleri doğrultusunda ve kamu düzenine yönelik ciddi tehditleri bertaraf etmek amacıyla alındığını savundu.
Yasaklar ve Gece Kısıtlamaları Başlatıldı
Sokaklardaki tansiyonun düşmemesi üzerine yerel yönetimler art arda olağanüstü önlemler açıklamaya başladı. Loiret, Rhone ve Bouches-du-Rhone valilikleri hafta sonu yapılması planlanan tüm toplu gösterileri geçici olarak yasakladı. Özellikle Orleans kentinde aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) Partisi’nin mitingi ile sol grupların karşı protestolarının çakışması, çatışma riskini artırdığı gerekçesiyle yasağa gerekçe gösterildi.
Güvenlik riskinin yüksek olduğu Bouches-du-Rhone bölgesinde ise yasakların kapsamı daha da genişletildi. Valilik, gece saatlerinde uygulanan "kısmi sokağa çıkma" kısıtlamasının kapsamını büyüterek, yetişkinleri de içerecek şekilde 23.00-05.00 saatleri arasında uygulanacağını duyurdu. Benzer kısıtlamaların Paris, Lille, Lyon, Nice ve Marsilya gibi büyük şehirlerde de kademeli olarak devreye sokulduğu bildirildi.
Yargıdan Sert Yaptırım Talebi
Eylemler esnasında yaşanan yağma ve kamu malına zarar verme olaylarına karşı yargı ayağında da harekete geçildi. Fransa Adalet Bakanı Gerald Darmanin, savcılara talimat vererek, şiddet olaylarına karıştığı tespit edilen hükümlüler için standart cezaların ötesinde ek yaptırımlar talep edilmesini istedi.
Darmanin; gösterilere katılma yasağı, oy kullanma hakkı gibi sivil hakların geçici süreyle askıya alınması ve sosyal medya platformlarına erişimin engellenmesi gibi ek yaptırımların kararlılıkla uygulanacağını ifade etti. Ayrıca, kamu görevlilerine şiddet uygulayan ya da kamu malına zarar veren yabancı uyruklu kişilerin, şartların oluşması halinde Fransa’ya girişlerinin tamamen yasaklanabileceği vurgulandı.
Mahkeme ve Emniyet Arasında Yetki Anlaşmazlığı
Başkent Paris'te ise idare ile yargı arasında dikkat çeken bir hukuki süreç yaşandı. Ile-de-France bölgesindeki üniversite temsilcilerini buluşturan Interfac oluşumunun düzenlemek istediği gösteri, Paris Emniyet Müdürlüğü tarafından güvenlik gerekçesiyle yasaklanmıştı. Ancak Paris İdari Mahkemesi, emniyetin aldığı bu yasak kararını hukuka aykırı bularak askıya aldı.
Yargı kararının ardından üniversite öğrencileri Pitie-Salpetriere ile Bastille Meydanı arasındaki bölgede yeniden toplanmaya başladı. Sokaklardaki hareketlilik devam ederken, 17 Ekim'deki gösterilerden bu yana yaklaşık 2 bin 500 kişinin gözaltına alındığı, 1000'den fazla güvenlik görevlisi ve itfaiyecinin yaralandığı ve 3 bine yakın iş yerinin ağır hasar gördüğü açıklandı.
