Sosyal medya dünyasının en büyük şirketlerinden biri olan Meta, platformlarının çocuk ve gençlerin ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle ABD tarihinin en kapsamlı hukuki süreçlerinden biriyle yüzleşiyor. California, Colorado, Kentucky ve New Jersey’nin öncülüğünde Oakland’da görülecek ilk duruşma, 29 eyaletin taraf olduğu devasa bir mahkeme sürecinin ilk perdesini oluşturuyor. Geriye kalan 25 eyaletin dosyalarının ise önümüzdeki süreçte sırayla işleme alınması bekleniyor.
Bağımlılık Yaratan Algoritmalar ve Veri İhlali Suçlaması
Davacı eyaletler, Meta’yı genç kullanıcıları ekran başına kilitlemek amacıyla kasıtlı olarak bağımlılık yapıcı mekanizmalar geliştirmekle suçluyor. Bunun yanı sıra şirket hakkında yöneltilen en ağır iddialardan biri de 13 yaşın altındaki çocukların kişisel verilerinin, ebeveynlerinin açık rızası olmadan toplanması. Bu durumun doğrudan federal yasaların ihlali anlamına geldiği vurgulanıyor.
Platformların Çalışma Mantığında Radikal Değişim Talebi
Eyalet başsavcıları yalnızca finansal bir ceza istemekle kalmıyor, Facebook ve Instagram’ın işleyiş mimarisinde köklü reformlar yapılmasını şart koşuyor. Mahkemeye sunulan talep listesinde öne çıkan başlıklar şunlar:
Genç kullanıcıların hesap açılışlarında zorunlu ebeveyn onayı mekanizması getirilmesi
Bağımlılığı tetikleyen algoritma yapılarının tamamen değiştirilmesi
Gerçek dışı güzellik algısı oluşturan görünüş filtrelerinin uygulamalardan kaldırılması
Videoların otomatik oynatılması özelliğinin engellenmesi
Kullanıcıların çoklu hesap açmasının önüne geçilmesi ve geçici içeriklerin sınırlandırılması
1,4 Trilyon Dolarlık Tazminat İhtimali Şirketi İflasa Sürükleyebilir mi?
Eyaletlerin talep ettiği toplam tazminat miktarının 1,4 trilyon dolara kadar ulaşabileceği konuşuluyor. Ancak hukuk uzmanları, yargının bu derece yüksek bir cezaya hükmetme olasılığını zayıf görüyor. Davayı değerlendiren Hukuk Profesörü James Grimmelmann, bu denli astronomik bir rakamın Meta’yı doğrudan finansal çöküşe götürebileceğini ve teorik olarak eyalet mülkiyetine geçmesine yol açabileceğini belirterek, mahkemenin daha makul bir yaptırıma yönelebileceğini ifade ediyor.
Tüm suçlamaları reddeden Meta ise savunmasında, sundukları delillerin genç kullanıcıları korumaya ve desteklemeye yönelik uygulamalarını kanıtlayacağını öne sürüyor. Şirket daha önce de benzer süreçlerde cezalara çarptırılmış, son olarak New Mexico’daki bir davada çocukların ruh sağlığı krizindeki sorumluluğu gerekçesiyle 567 milyon dolar tazminat ödemeye mahkûm edilmişti.
