Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında verdiği tutuklama kararı, uluslararası diplomasinin sınırlarını aşarak yerel yönetimlerle küresel liderler arasında benzeri görülmemiş bir kelime savaşına dönüştü. Netanyahu, eylül ayında düzenlenecek Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu için New York'a gelmesi durumunda tutuklama kararının uygulanabileceğini işaret eden New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'ye sert bir yanıt verdi.
UCM'nin ABD ve İsrail vatandaşları üzerinde hiçbir hukuki yaptırım gücü ve yargı yetkisi bulunmadığını savunan Netanyahu, kararın tamamen "uydurma" iddialara dayandığını ileri sürdü.
"Mamdani New York'un sorunlarına odaklansın"
Netanyahu, kendisini hedef alan açıklamalara karşı New York Belediye Başkanı Mamdani’yi doğrudan hedef alan yazılı bir açıklama yayımladı. Mamdani'nin kararlarını "suç teşkil eden davranışlara destek vermek" olarak nitelendiren İsrail Başbakanı, şu ifadeleri kullandı:
"Bay Mamdani, Kerim Han'ın hukuk dışı adımlarını savunmak yerine, kendi yürüttüğü politikaların New York'a verdiği ciddi zararları düzeltmeye odaklanmalıdır. Mamdani de tıpkı UCM Başsavcısı Kerim Han gibi, kamuoyunun dikkatini kendi başarısızlıklarından başka yöne çekmeye çalışıyor. Orta Doğu'daki tek demokrasi olan Yahudi devletinin liderine saldırmak, bu başarısızlıkları örtbas etme çabasından başka bir şey değildir."
New York cephesinden "savaş suçlusu" çıkışı
Krizi tırmandıran süreç, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin BM Genel Kurulu öncesinde yaptığı çarpıcı açıklamalarla başladı. Netanyahu'nun şehre ayak basması halinde kelepçelenip kelepçelenmeyeceği yönündeki soruları yanıtlayan Mamdani, yerel mevzuat sınırları dahilinde hareket edeceklerinin sinyalini vermişti.
Mamdani, "New York şehir yasalarının bize tanıdığı tüm yetkiler çerçevesinde hareket edeceğiz. Elbette bu amaç doğrultusunda sıfırdan kendi yasalarımızı yazmayacağız ancak üzerimize düşeni yaparız" diyerek açık kapı bırakmıştı. Konumu ne olursa olsun hukukun üstünlüğüne vurgu yapan Belediye Başkanı, "Netanyahu'nun yerinin Lahey olduğunu düşünüyorum. O, UCM tarafından tescillenmiş bir savaş suçlusudur" değerlendirmesinde bulunmuştu.
Kararın arka planı: 21 Kasım süreci
Uluslararası Ceza Mahkemesi, Gazze'de yürütülen askeri operasyonlarda işlendiği iddia edilen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gerekçesiyle 21 Kasım 2024'te tarihi bir adıma imza atmıştı. Mahkeme, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve dönemin Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında resmi tutuklama emri çıkarmıştı. Bu karar, o tarihten bu yana İsrailli yetkililerin diplomatik seyahat planları üzerinde ciddi bir baskı unsuru oluşturmaya devam ediyor.
