1 Eylül 1939’da Nazi Almanyası'nın Polonya topraklarını işgal etmesiyle başlayan İkinci Dünya Savaşı’nın 87. yıl dönümü, Polonya’nın Gdansk kentindeki tarihi Westerplatte Yarımadası’nda düzenlenen üst düzey devlet töreniyle anıldı. Savaşın başladığı sembolik noktadaki törende Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile Başbakan Donald Tusk’ın açıklamaları damga vurdu.
Varşova’dan Berlin’e tazminat ve savunma sanayisi çağrısı
Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, törende gerçekleştirdiği konuşmada İkinci Dünya Savaşı boyunca yaklaşık 6 milyon Polonya vatandaşının yaşamını yitirdiğini ve bu kayıpların yüzde 90'lık kısmını sivillerin oluşturduğunu vurguladı. Berlin yönetimine seslenen Nawrocki, Almanya ile sürdürülen müttefiklik ilişkilerinin tarihsel adaletle pekiştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Nawrocki, Almanya'nın Polonya'ya karşı tarihsel bir borcu olduğunu belirterek, ödenmesi gereken tazminatın Polonya Silahlı Kuvvetleri ile ulusal savunma sanayisinin geliştirilmesinde kullanılacağını aktardı. Bu adımla birlikte Polonya'nın Batı finansmanına ve kredilerine bağımlı kalmadan kendi savunma altyapısını kurabileceğini vurgulayan Nawrocki, Berlin yönetimine Polonyalı kurbanlar adına Alman başkentinde bir anıt kurulmaması nedeniyle de tepki gösterdi.
Tarihsel anlaşmazlığın geçmişi ve 1.3 trilyon avroluk dosya
Polonya’nın Almanya’dan talep ettiği tazminat konusu, ülkede Law and Justice (PiS) Partisi tarafından 2017 yılında yeniden meclis gündemine taşınmıştı. 2022 yılında kurulan özel bir parlamento komisyonu kapsamlı bir rapor hazırlayarak Nazi işgalinin yol açtığı maddi ve manevi zararın karşılığını 1,3 trilyon avro olarak hesaplamıştı. Ancak Almanya tarafı, hukuki açıdan savaş tazminatı konusunun geçmiş anlaşmalarla kapandığını savunarak Varşova’dan gelen talepleri geri çevirmişti.
Başbakan Tusk’tan Ukrayna uyarısı: Münih felaketi tekrarlanmamalı
Törende konuşan Polonya Başbakanı Donald Tusk ise odağı bölgesel güvenlik ve uluslararası dayanışmaya çevirdi. İkinci Dünya Savaşı’ndan çıkarılması gereken en büyük dersin birlik ve beraberlik olduğunu belirten Tusk, aşırı sağ, faşizm ve nefrete karşı ortak hareket edilmesi gerektiğini söyledi.
Yaklaşan sonbahar ve kış döneminin Ukrayna'nın bağımsızlığı ve tüm Avrupa'nın güvenliği açısından belirleyici bir dönemeç olacağına işaret eden Tusk, 1938 yılındaki Münih Anlaşması ile Hitler’e verilen tavizleri hatırlatarak geçmişteki diplomatik hataların tekrarlanmaması gerektiğini vurguladı. Tusk, Westerplatte’de hayatını kaybeden askerlerin anısına sadık kalmanın tek yolunun özgür dünyayı ve Ukrayna’yı kararlılıkla desteklemekten geçtiğini belirtti.
