Sudan'da 2023 yılının Nisan ayında ordu birlikleri ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında patlak veren iç savaş, üçüncü yılını geride bırakırken insani yıkımın boyutları her geçen gün daha da ağırlaşıyor. Çatışmaların ortasında kalan yüz binlerce sivil evlerini terk etmek zorunda kalırken, doğal afetler ve çöken kent altyapısı ülkedeki yaşam koşullarını tamamen durma noktasına getirdi. Uluslararası Göç Örgütü (IOM) ve sivil toplum kuruluşları, yaşananların dünya ölçeğindeki en büyük yerinden edilme krizlerinden biri olduğu konusunda uyarılarda bulunuyor.
Kordofan ve Darfur’da Çatışmalar Katlandı, Altyapı Çöktü
Ülkenin orta kesiminde yer alan Kordofan bölgesinde şiddetlenen çatışmalar, son dönemde 200 binden fazla kişiyi yerinden etti. Bölgenin en önemli merkezlerinden biri olan El Obeid şehri, sadece çatışmaların değil, aynı zamanda altyapıyı hedef alan saldırıların da odak noktası haline geldi. Kentte su ve elektrik hatlarına yönelik tahribat devam ederken, daha önce 750 bin civarında olan şehir nüfusu, çevre bölgelerden kaçan sivillerin sığınmasıyla 3,4 milyona ulaştı. Nüfusun neredeyse yarısını zorunlu göçe tabi tutulmuş siviller oluşturuyor.
Çatışma hatlarının yanı sıra iklim krizinin getirdiği felaketler de krizi tırmandırıyor. Kuzey Darfur genelinde etkili olan şiddetli yağışlar ve seller; Tawila, Kabkabiya ve Shangil Tobaya gibi bölgelerde binlerce evi kullanılamaz hale getirerek sığınmacıların yaşam şartlarını daha da zorlaştırdı.
Hartum ve Çevre Eyaletlerde Tehlikeli Geri Dönüş Dalgası
IOM verilerine göre, son 18 ayda yaklaşık 4,5 milyon kişi Sudan içindeki nispeten güvenli alanlara ya da eski yerleşim yerlerine dönmeye çalıştı. Bu dönüşlerin büyük bir kısmı başkent Hartum’a gerçekleşse de, siviller sağlık, eğitim, elektrik ve temiz su gibi temel hizmetlerin tamamen yok olduğu harabe kentlerle karşılaşıyor.
Mavi Nil eyaletine bağlı Geissan bölgesinde şiddetlenen çatışmalar ise son olarak 5 binden fazla sivili eyalet merkezi Damazin’e kaçmaya zorladı. Bölgedeki sağlık ağları, gelen kitlesel göçün ardından insani müdahale kapasitesinin sınırına olunduğunu bildiriyor.
17 Milyon Çocuk Yardım Bekliyor: "Kayıp Bir Nesil" Riski
Krizin en ağır yükünü ise çocuklar üstleniyor. Save the Children tarafından paylaşılan verilere göre, yalnızca bu yılın ilk altı ayında 39 bine yakın çocuk şiddet ortamından kaçarak El Obeid’e ulaştı. Birçoğu aile fertlerini ve evlerini kaybetmiş olan bu çocukların ciddi psikolojik ve fiziksel travmalarla mücadele ettiği belirtiliyor.
Örgüt yetkilileri, ülke genelinde 17 milyondan fazla çocuğun acil insani yardıma ihtiyaç duyduğunu ve bunların 8 milyonunun eğitim imkanlarından tamamen mahrum kaldığını vurguluyor. Uzmanlar, gerekli adımlar atılmadığı takdirde Sudan'ın geleceğini temsil eden kitlelerin "kayıp bir nesle" dönüşeceği konusunda uluslararası toplumu acil eyleme çağırıyor.
