Washington ile Tahran hattında tırmanan askeri ve siyasi gerilim sürerken, İran diplomasisinin tepe isminden kritik bir değerlendirme geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD yönetiminin izlediği askeri operasyon ve ekonomik baskı stratejisinin hedefine ulaşamadığını ifade etti. Resmi haber ajansı IRNA'ya konuşan Arakçi, krizin sona ermesi için tek geçerli yolun karşılıklı saygıya dayalı diyalog ve Tahran'ın sunduğu şartların yerine getirilmesi olduğunu kaydetti.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimine seslenen Arakçi, sahada yürütülen askeri harekatların ya da devreye sokulan ekonomik yaptırımların savaşı bitirmeye yetmeyeceğini savundu. Çözüm arayışında Tahran'ın daha önce ilettiği iki günlük yol haritasının halen geçerliliğini koruduğunu belirten İranlı bakan, uzlaşı için bu teklifin temel alınması gerektiğini dile getirdi.
Masadaki Yol Haritası ve Tahran'ın Şartları
İran’ın üçüncü ülkeler aracılığıyla Washington yönetimine sunduğu iki günlük teklif, bölgedeki stratejik dengeleri doğrudan ilgilendiren maddeler barındırıyor. Teklifin odağında, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin güvenliğinin yeniden tesis edilmesi ve askıya alınan nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması bulunuyor.
Buna karşılık Tahran yönetimi, söz konusu adımların atılmasını çok net koşullara bağlıyor:
ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının derhal kaldırılması,
Yürürlükteki ekonomik yaptırımların tamamen sonlandırılması,
Uluslararası finans sisteminde dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması,
Çatışmaların tüm cephelerde eş zamanlı ve kalıcı biçimde durdurulması.
Kırılgan Süreç ve Geçmiş Mutabakatlar
İki ülke arasındaki diplomatik temaslar ilk kez bu aşamaya gelmiyor. Tahran ve Washington, geçtiğimiz haziran ayında Pakistan’ın arabuluculuğunda benzer maddeleri içeren bir çerçeve üzerinde uzlaşmaya varmıştı. Savaşın durdurulmasını hedefleyen bu mutabakat, uygulama aşamasında taraflar arasındaki derin görüş ayrılıkları ve karşılıklı adımların atılamaması nedeniyle kısa sürede rafa kalkmıştı.
Arakçi'nin son açıklamaları, sahadaki askeri hareketliliğin sürdüğü bir dönemde diplomatik kanalların tamamen kapatılmadığını, ancak İran'ın mevcut şartlarından taviz vermeyeceğini ortaya koyuyor.
