ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 19 Kasım'da Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında ilk kez üçlü bir görüşme gerçekleştirecek.
Üç nükleer gücün liderlerini aynı masada buluşturacak kritik toplantı öncesinde Güvenlik Politikaları Uzmanı Prof. Dr. Celalettin Yavuz, zirveden beklentileri ve masadaki güç dengelerini değerlendirdi.
ABD'de gerçekleşen ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin Demokratlara karşı yaşadığı oy kaybının Başkan Trump açısından hem iç siyasette hem de dış politika dengelerinde bir popülarite kaybına yol açtığını hatırlatan Prof. Dr. Yavuz, zirvenin daha çok Trump'ın isteğiyle şekillendiğini belirtti.
Trump'ın nükleer silahlara yönelik müzakere mesajlarına dikkat çeken Yavuz, bu toplantının ABD Başkanı'nın iç politikada kendisini yeniden öne çıkarma girişimi olarak okunabileceğini ifade etti. Büyük diplomatik zirvelerin ajandasının normal şartlarda çok önceden belirlendiğini vurgulayan Yavuz, bu buluşmanın önceden planlanmış kapsamlı bir hazırlıktan ziyade fırsattan istifade yapılan bir zirve izlenimi verdiğini ancak yine de büyük önem taşıdığını kaydetti.
Yalta Konferansı kıyaslaması ve Çin'in merkezi konumu
Üç liderin buluşmasını 1945 yılında Sovyet lideri Stalin, İngiliz Başbakanı Churchill ve ABD Başkanı Roosevelt'in katılımıyla düzenlenen Yalta Konferansı ile kıyaslayan Prof. Dr. Celalettin Yavuz, Soğuk Savaş sonrası çok kutuplu sisteme doğru evrilen dünyada önemli bir ana tanıklık edildiğini dile getirdi. Mevcut buluşmanın Yalta Konferansı gibi dünyayı yeniden dizayn etmeye yönelik planlı bir toplantı olmadığını belirten Yavuz, yeni küresel düzenin ilk temellerinin burada atılıp atılamayacağının zamanla görüleceğini söyledi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov'un bir saatten kısa süreceğini açıkladığı üçlü görüşmede, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve Orta Doğu'daki gelişmelerin öne çıkan gündem maddeleri arasında yer alması bekleniyor.
Mevcut jeopolitik tabloda ekonomik ve siyasi açıdan en güçlü aktörün Çin olduğuna işaret eden Prof. Dr. Yavuz, ABD'nin Orta Doğu'da İran'a yönelik hamleleri, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, Venezuela müdahalesi ve Avrupa Birliği (AB) ile yaşadığı sorunlar nedeniyle Trump'ın masaya güçlü bir konumda oturmadığını belirtti. Rusya'nın da Ukrayna Savaşı nedeniyle küresel ölçekte ciddi siyasi kayıplar yaşadığını aktaran Yavuz, bu tablo içinde zirvenin başrolünü ve merkezi konumunu Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in üstlendiğini vurguladı.
Avrupa Birliği masada neden yer almıyor?
Dünyanın en büyük küresel güçleri Shenzhen'de bir araya gelirken dördüncü küresel güç olarak görülen Avrupa Birliği'nin masada bulunmamasına da değinen Prof. Dr. Yavuz, AB'nin siyasi birliğini tamamlayamadığı için ortak bir temsilci gönderemediğini ifade etti. Yavuz, Avrupa'nın bu masada yer alması halinde Ukrayna Savaşı'ndaki mevcut pozisyonu nedeniyle Rusya'nın zirveye katılımının engellenebileceğine dikkat çekti.
ABD'nin petrol başta olmak üzere Rusya'ya yönelik bazı yaptırımları esnettiğini hatırlatan Prof. Dr. Yavuz, zirveye Trump'ın ısrarıyla katılan Putin'in bu görüşme sayesinde dış siyasette kaybettiği popülerliği yeniden kazanma fırsatı bulabileceğini dile getirdi.
Küresel barış ve yaşanabilir bir dünya adına üç liderin aynı masaya oturmasının ümit verici olduğunu söyleyen Yavuz, zirvede aslan payının Çin'e düştüğünü ve Şi Cinping'in sunacağı önerilerin belirleyici olacağını sözlerine ekledi.