ABD Başkanı Donald Trump’ın, Yüksek Mahkeme’nin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kararı sonrası geçici bir çözüm olarak yürürlüğe koyduğu yüzde 10’luk küresel gümrük vergisinin yasal süresi doluyor. 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü uyarınca tanınan 150 günlük yetki alanının 24 Temmuz Cuma günü itibarıyla tamamlanmasıyla birlikte, Beyaz Saray ticaret rejimine hukuki zemin kazandıracak yeni ve daha kalıcı enstrümanları devreye sokmaya hazırlanıyor.
Küresel vergi rejiminde yeni dönem: 301. Bölüm soruşturmaları
Geçici düzenlemenin sona ermesiyle oluşabilecek hukuki boşluğu doldurmak isteyen Trump yönetimi, ticaret politikalarının merkezine Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü’nü yerleştiriyor. ABD Ticaret Temsilciliği’ne (USTR) haksız ticaret uygulamalarını ve ticaret anlaşmaları ihlallerini soruşturma yetkisi veren bu madde, yönetime kapsamlı gümrük vergileri koyma imkânı tanıyor.
USTR, yılın ilk yarısında imalat sektöründeki aşırı kapasite ve "zorla çalıştırma" iddiaları çerçevesinde Çin, AB, Meksika, Hindistan ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 60’tan fazla ticaret ortağını kapsayan geniş çaplı soruşturmalar yürütmüştü. USTR Haziranda yayımladığı ön bulgularda, bu ülkelerden yapılan ithalata yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında ek vergi getirilmesini önermişti. Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer’ın "ABD ticaretinin yaklaşık yüzde 99’unu ilgilendiren soruşturmada yakında somut adımlar atılacak" açıklaması, yeni yaptırım paketinin eli kulağında olduğunu gösteriyor.
Ortalama tarife oranları yükseliş trendinde
Yale Üniversitesi Budget Lab verilerine göre, ABD’nin uyguladığı ortalama tarife oranı Temmuz ayı itibarıyla yüzde 12,1 seviyesinde bulunuyor. Geçici maddelerin süresinin dolmasıyla bu oranın yıl sonunda yüzde 9,8’e gerilemesi beklenirken, 301. Bölüm kapsamındaki yeni tarifelerin yürürlüğe girmesi halinde ortalama vergi yükünün yıl sonunda yüzde 12,8’e yükselmesi öngörülüyor. Bu durum, korumacı tedbirlerde kısa vadede bir gevşeme yaşanmayacağını net bir şekilde ortaya koyuyor.
Kanada ve Brezilya hedefte: Ticaret savaşında yeni cepheler
Trump yönetiminin ticaret stratejisi yalnızca genel soruşturmalarla sınırlı kalmıyor; belirli ülkeleri hedef alan doğrudan hamleler de hız kazanmış durumda. 15 Temmuz’da haksız rekabet gerekçesiyle Brezilya menşeli ürünlere yüzde 25 ek gümrük vergisi getiren Washington, okları Kanada’ya da çevirdi.
Kanada’yı orman yangınlarının yol açtığı kirlilikten ve otomotiv ile süt ürünleri sektöründeki "ayrımcı" tutumlarından sorumlu tutan Trump, 1930 tarihli Tarife Yasası’nın 338. Bölümü’ne dayanarak belirli Kanada ürünlerine yüzde 50 ek vergi öngören bildirilere imza attı. 19 Ağustos’ta yürürlüğe girmesi beklenen bu kararların, yaklaşan ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) müzakerelerinde masadaki pazarlık gücünü artırmayı hedeflediği değerlendiriliyor.
Amerikan hanehalkına yıllık maliyeti 1.100 dolara çıkabilir
Washington’ın agresif vergi politikalarının ABD iç ekonomisindeki yansımaları da tartışma konusu. Uzmanlar, mevcut tarifelerin tüketici fiyatlarına etkisinin yaklaşık yüzde 0,4 olduğunu ve Amerikan ailelerine yıllık ortalama 550 dolar ek maliyet getirdiğini hesaplıyor.
Tarifelerin tam kapasite uygulanması durumunda ise tüketici fiyatlarındaki artışın iki katına çıkacağı ve hanehalkı başına düşen yıllık maliyetin 1.100 dolara ulaşabileceği belirtiliyor. Kamusal gelir tarafında ise önümüzdeki 10 yılda mevcut gümrük vergilerinin 1,3 trilyon dolar kazanç sağlaması beklenirken, yeni 301. Bölüm kararlarıyla bu tutarın 2 trilyon doları bulabileceği tahmin ediliyor.
