İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu vesilesiyle yapacağı New York ziyareti, kenti siyasi ve hukuki bir gerilimin merkezine taşıdı. Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) hakkında çıkardığı tutuklama kararı gölgesinde ABD'ye gitmeye hazırlanan Netanyahu, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin sert tepkisi ve kentte düzenlenen kitlesel protestolarla karşı karşıya.
New York'ta Gerilim: UCM Kararı Gölgesinde BM Zirvesi
Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Gazze'deki savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında 21 Kasım 2024'te hakkında tutuklama emri çıkardığı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, BM 81. Genel Kurul toplantılarına katılmak üzere 23 Eylül Çarşamba günü New York'a ulaşıyor. Ancak İsrail liderini ABD topraklarında barışçıl protestolar, belediye yönetiminin sert çıkışları ve olası diplomatik boykotlar bekliyor.
Mamdani'nin "Lahey" Çıkışı Kriz Yarattı
Tartışmaların fitilini, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin Netanyahu hakkındaki açıklamaları ateşledi. Netanyahu’nun "savaş suçlusu" olduğunu ve yargılanması gereken yerin UCM'nin bulunduğu Lahey olduğunu belirten Mamdani, kentin yasal yetkileri çerçevesinde hareket edeceklerini ifade etti. Yerel düzeyde doğrudan tutuklama yetkilerinin bulunmadığını ancak federal hükümetin bu adımı atması gerektiğini kaydeden Mamdani’nin tutumu, İsrailli yetkililerin tepkisini çekti.
İsrail’in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon, New York Belediye Başkanı’nı kentte antisemitik bir atmosfer oluşturmak ve kamuoyunu kışkırtmakla suçladı. İsrail tarafından gelen eleştirilere karşı ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede, Netanyahu’nun ABD ziyareti sırasında kesinlikle tutuklanmayacağı yönünde mesaj verdi.
"Siyon Kanadı" Newark Havalimanı’na İniyor
Ziyaret öncesinde yaşanan gerilim, lojistik ve güvenlik protokollerine de yansıdı. Netanyahu’yu taşıyan "Siyon Kanadı" adlı resmi uçağın, her zamanki adres olan New York JFK Havalimanı yerine New Jersey sınırları içindeki Newark Havalimanı’na inmesi kararlaştırıldı. İsrail basınında yer alan iddialarda, güvenlik bürokrasisinin uçağın JFK’de kalması halinde yaşanabilecek hukuki ve fiziki engellerden endişe duyduğu aktarıldı.
İsrail Başbakanlık Ofisi ve şahsi koruma ekibinin bir hafta öncesinden ABD'ye giderek tedbirleri gözden geçirdiği öğrenilirken, ziyaret boyunca Amerikan Gizli Servisi’nin en üst düzeyde güvenlik kordonu oluşturacağı bildirildi.
Sokaklarda Kitlesel Eylemler, BM Salonunda Diplomatik Boykot
Netanyahu’nun konuşmasını yapması beklenen 24 Eylül Perşembe günü, hem BM Genel Merkezi çevresinde hem de konaklayacağı otelin önünde büyük katılımlı gösteriler planlanıyor. Filistin Gençlik Hareketi ve çeşitli savaş karşıtı koalisyonlar, eylemler için hazırlıklarını sürdürüyor. Belediye Başkanı Mamdani, gösterilerin ifade özgürlüğü sınırları dahlinde bir hak olduğunu vurgularken, hafta boyunca kentin genel güvenliğine odaklanacağını belirtti.
Diplomatik tarafta ise Netanyahu’nun Genel Kurul kürsüsüne çıkacağı anlarda birçok ülke temsilcisinin salonu terk ederek diplomatik boykot uygulaması bekleniyor. Geçtiğimiz yıl gerçekleşen toplantıda da benzer bir protesto yaşanmış ve İsrail lideri konuşmasını büyük ölçüde boş sıralara hitap ederek tamamlamıştı.
Filistin Heyetine Vize Engeli: BM Sözleşmesi İhlal mi Ediliyor?
Netanyahu’nun ziyareti etrafındaki bir diğer tartışma konusu ise ABD’nin uyguladığı vize politikası oldu. Washington yönetimi, halkı ağır bir insani krizle yüz yüze olan Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve beraberindeki heyete bu yıl da New York vizesi vermedi.
1947 tarihli BM Merkez Anlaşması uyarınca ev sahibi ülkenin üye ve gözlemci devlet temsilcilerinin katılımını engellememesi gerekirken, Washington’un tutumu tepkilere yol açtı. Yaşanan engelleme üzerine BM Genel Kurulu’nda yapılan oylamada, ABD, İsrail ve Paraguay’ın reddine karşılık 152 ülkenin "evet" oyuyla Abbas’ın Genel Kurul’a önceden kaydedilmiş video mesajla hitap etmesine izin veren özel bir karar kabul edildi.
