Balıkesir Üniversitesi Ayvalık Meslek Yüksekokulu Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü akademisyeni Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, hazırladığı doktora tezi ile Balıkesir’in benzersiz kamu mirasını ilk kez bütüncül bir şekilde bilimsel ölçekte inceledi. Tezin başlığı "19. Yüzyıl-20. Yüzyıl Başına Tarihlenen Balıkesir Karesi Sancağı Kamu Yapılarının Mimari Analizi ve Miras Değerleri Üzerinden Öneri Koruma Yaklaşımı". Bu çalışma, Balıkesir’in Geç Osmanlı Dönemi’ne ait kamu yapılarının detaylı bir analizini sunan ilk kapsamlı araştırma olma özelliği taşıyor.
Araştırma, uzun yıllara yayılan arazi çalışmaları, arşiv incelemeleri ve belgeleme faaliyetleri sonucunda şekillendi. Tezde, Karesi Sancağı döneminden günümüze ulaşan kamu yapılarının mimari özellikleri, tarihsel gelişimi ve kültürel miras değerleri mercek altına alındı. Çalışmanın sonuçları, Balıkesir’in düşündüğümüzden daha zengin ve çeşitli bir kamu yapısı mirasına sahip olduğunu ortaya koydu.
Kayıt altına alınan tarihi yapılar:
Bu araştırma sürecinde unutulmuş, terk edilmiş ya da işlevini yitirmiş çok sayıda kamu yapısı yeniden tespit edilerek kayıt altına alındı. Bu yapılar, yalnızca mimarlık tarihi açısından değil, aynı zamanda dönemin idari yapısını, inşa tekniklerini, kullanılan malzemeleri ve sosyal yaşamı yansıtan önemli belgeler durumunda.
Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, tarihi yapıların korunmasında yalnızca fiziksel durumlarının değerlendirilmesinin yetersiz olduğunu belirtti. Her yapının özelliği, tarihsel, mimari, sosyal ve kültürel değerleri ile karşı karşıya bulunduğu risklerin birlikte ele alınması gerektiğinin altını çizdi. Bu bağlamda tezde, hangi yapıların öncelikli olarak korunması gerektiğine dair bilimsel bir değerlendirme yöntemi geliştirilmiştir.
Sürdürülebilir koruma önerileri:
Ayrıca, kullanım dışı kalmış ve zamanla unutulmuş kamu yapılarının yeniden işlevlendirilmesi için çeşitli önerilere de yer verildi. Bu sayede, araştırma sadece kültürel mirasın belgelenmesine değil, aynı zamanda sürdürülebilir koruma politikalarının oluşturulmasına da katkı sağlamaktadır.
Balıkesir’in kamu yapısı mirasını, il genelinde bütüncül bir bakış açısıyla değerlendiren bu doktora tezi, gelecekteki koruma, restorasyon ve planlama çalışmalarına önemli bir kaynak oluşturması bekleniyor. Tezin, Balıkesir’in tarihi kimliğinin korunmasına, unutulmuş kamu yapılarının yeniden gündeme getirilmesine ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunması hedefleniyor.
BALIKESİR’İN KAMU MİRASI İLK KEZ BÜTÜNCÜL ÖLÇEKTE BİLİMSEL OLARAK İNCELENDİ
