2000 sonrası emekli olan milyonlarca vatandaşın yıllardır gündeme getirdiği maaş adaletsizliği yeniden tartışma konusu oldu. Aynı prim gün sayısı ve benzer kazanç düzeyine rağmen farklı dönemlerde emekli olanlar arasında oluşan maaş farkı, intibak düzenlemesi beklentisini güçlendirdi. Kulislere yansıyan bilgilere göre yeni bir intibak çalışması tamamlanırsa, 2000 sonrası emekli maaşlarında 5.000 TL’ye kadar artış yapılması gündeme gelebilir. Gözler şimdi Meclis’e sunulması beklenen düzenlemede.
2000 sonrası emekli maaş adaletsizliği neden oluştu, reformlar farkı nasıl büyüttü?
Türkiye’de emeklilik sistemi özellikle 2000 ve 2008 yıllarında yapılan reformlarla önemli değişiklikler yaşadı. Bu değişiklikler, emekli aylıklarının hesaplanma yöntemini doğrudan etkiledi. En dikkat çeken başlık ise Aylık Bağlama Oranı’nda yapılan düzenlemeler oldu.
2000 öncesinde emekli olanlar için uygulanan Aylık Bağlama Oranı daha yüksek seviyedeydi. Bu durum, emekli maaşlarının bugünkü sisteme kıyasla daha avantajlı hesaplanmasına yol açtı. Ancak 2008 sonrası dönemde Aylık Bağlama Oranı ciddi biçimde düşürüldü. Bazı dönemlerde bu oranın yüzde 28’e kadar gerilediği ifade ediliyor.
Sonuç olarak aynı prim gününe ve benzer kazanca sahip iki kişi, yalnızca emeklilik tarihi farklı olduğu için farklı maaş almaya başladı. Özellikle 2008 sonrası emekli olanlar, maaş adaletsizliğini en yoğun yaşayan kesim hâline geldi. Bu durum uzun süredir hem emeklilerin hem de sivil toplum kuruluşlarının tepkisini çekiyor.
İntibak düzenlemesi 2000 sonrası emekli maaşlarını kapsayacak mı?
İntibak düzenlemesi, geçmiş yıllarda oluşan maaş farklılıklarını gidermeyi amaçlayan bir uygulama olarak biliniyor. 2012 yılında yapılan düzenleme ile 2000 öncesi emekliler için intibak uygulanmış ve maaşlarda iyileştirme sağlanmıştı. Ancak 2000 sonrası emekli olanlar bu kapsamın dışında kalmıştı.
Yeni hazırlıkların, 2000–2008 yılları arasında emekli olanları da kapsayacak şekilde genişletilmesi bekleniyor. Taslak çalışmalara göre 2008 sonrası emekli olanlar ise maaş artışından en yüksek oranda yararlanabilecek grup olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, olası intibak düzenlemesinin sabit bir seyyanen zam şeklinde olmayacağını vurguluyor. Artışın; prim günü, ödenen prim tutarı ve emeklilik tarihi gibi kriterlere göre kişiye özel hesaplanması planlanıyor. Bu nedenle her emeklinin alacağı artış tutarı farklı olacak.
5.000 TL maaş artışı mümkün mü, artış nasıl hesaplanacak?
Kulislerde konuşulan en dikkat çekici başlık, 2000 sonrası emekli maaşlarında 5.000 TL’ye kadar artış yapılabileceği yönünde. Ancak bu tutarın üst sınır olacağı, artışların 2.500 TL ile 5.000 TL arasında değişebileceği belirtiliyor.
Maaş artışı hesaplanırken emeklinin prim ödeme gün sayısı, prime esas kazanç tutarı ve hangi yıl emekli olduğu dikkate alınacak. Amaç, aynı şartlara sahip emekliler arasındaki farkı azaltmak ve maaş dengesini daha adil bir noktaya çekmek.
Bu çerçevede yapılacak düzenleme, genel bir zamdan ziyade maaş düzeltmesi niteliği taşıyacak. Böylece sistem içindeki yapısal farklılıkların giderilmesi hedefleniyor.
Emekliler başvuru yapacak mı, intibak otomatik mi uygulanacak?
İntibak düzenlemesinin yasalaşması hâlinde emeklilerin ayrıca bir başvuru yapmasına gerek kalmayacağı belirtiliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun, kapsama giren emeklilerin dosyalarını otomatik olarak incelemesi ve gerekli hesaplamaları yapması bekleniyor.
Düzenleme yürürlüğe girdikten sonra oluşacak maaş farklarının ilk ödeme döneminde hesaplara yatırılması planlanıyor. Bu da emeklilerin ek bir işlem yapmadan artıştan yararlanabileceği anlamına geliyor.
Geçmişte uygulanan intibak örneğinde de benzer bir yöntem izlenmiş, hak sahiplerinin maaşları SGK tarafından yeniden hesaplanmıştı. Yeni düzenlemede de benzer bir teknik altyapının devreye alınması öngörülüyor.
Türkiye Emekliler Derneği’nden intibak çağrısı: Maaş adaletsizliği sona erecek mi?
Türkiye Emekliler Derneği başta olmak üzere birçok sivil toplum kuruluşu, 2000 sonrası emekli maaş adaletsizliğinin giderilmesi için uzun süredir çağrıda bulunuyor. Dernek yetkilileri, Emekli Sandığı mensuplarına geçmiş yıllarda sağlanan intibak hakkının SSK ve Bağ-Kur emeklilerine de tanınması gerektiğini savunuyor.
Yetkililer, bunun anayasal eşitlik ilkesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Aynı prim gününe ve benzer çalışma süresine sahip kişilerin farklı maaş almasının sosyal adalet duygusunu zedelediği ifade ediliyor.
Gözler şimdi hazırlanması beklenen yasal düzenlemede. İntibak düzenlemesinin Meclis gündemine gelip gelmeyeceği ve 2000 sonrası emekli maaşlarında 5.000 TL’ye kadar artış sağlanıp sağlanmayacağı önümüzdeki süreçte netleşecek. Milyonlarca emekli ise maaş adaletsizliğinin giderileceği bir düzenlemeyi umutla bekliyor.
