İşten ayrılan çalışanların en çok araştırdığı konuların başında işsizlik maaşı geliyor. İŞKUR tarafından belirli şartları sağlayan kişilere verilen işsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için sigorta primi, çalışma süresi ve işten ayrılma şekli gibi kriterler dikkate alınıyor. Başvuruların da işten ayrılış tarihinden itibaren belirlenen süre içerisinde yapılması gerekiyor. Peki işsizlik maaşı ne kadar, kimler alabilir, başvuru nasıl yapılır ve kaç ay ödenir?
İşsizlik maaşı nedir, kimler alabilir?
İşsizlik ödeneği, hizmet akdinin sona ermesinin ardından gerekli koşulları taşıyan sigortalılara İŞKUR tarafından belirli bir süre boyunca sağlanan geçici gelir desteğidir.
Ödenekten yararlanabilmek için çalışanın işsiz kalmasının kendi isteği veya kusurundan kaynaklanmaması gerekiyor. Bunun yanında işten ayrılmadan önceki son dönemdeki çalışma ve prim günlerinin de belirlenen şartları karşılaması önem taşıyor.
İşsizlik maaşı hakkının doğup doğmadığı değerlendirilirken çalışanın sigorta kayıtları ve işten ayrılış nedeni esas alınıyor.
İşsizlik maaşı başvuru şartları neler?
İşsizlik ödeneği alabilmek için bazı temel şartların birlikte karşılanması gerekiyor. Buna göre çalışanın;
Kendi isteği ve kusuru dışında işsiz kalması,
Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olması,
Son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olması,
İşten ayrıldığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde başvuruda bulunması gerekiyor.
Özellikle işten ayrılış nedeni, başvuru sürecinde belirleyici unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Kendi isteğiyle işten ayrılan kişilerin, genel şartları karşılamaları tek başına işsizlik ödeneği almaları için yeterli olmayabiliyor.
İşsizlik maaşı başvurusu nasıl yapılır?
İşsizlik ödeneği başvurusu, işten ayrılış tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılabiliyor. Başvuru işlemleri İŞKUR üzerinden gerçekleştirilebildiği gibi e-Devlet üzerinden de yapılabiliyor.
e-Devlet İşsizlik Ödeneği Başvurusu
Başvurunun süresinde yapılması önem taşıyor. Mücbir sebepler dışında 30 günlük sürenin geçirilmesi halinde gecikilen süre, hak sahipliği süresinden düşülebiliyor.
Başvuru sırasında kişinin işten ayrılış bilgileri, sigorta kayıtları ve prim günleri üzerinden gerekli kontroller yapılıyor. Başvurunun ardından İŞKUR tarafından hak sahipliği değerlendirmesi gerçekleştiriliyor.
İşsizlik maaşı kaç ay ödeniyor?
İşsizlik ödeneğinin süresi, işsiz kalmadan önceki son üç yıllık dönemde ödenen işsizlik sigortası prim gününe göre belirleniyor.
Mevcut kurallara göre:
600 gün prim ödeyenler: 180 gün, yani 6 ay,
900 gün prim ödeyenler: 240 gün, yani 8 ay,
1080 gün prim ödeyenler: 300 gün, yani 10 ay işsizlik ödeneği alabiliyor.
Dolayısıyla herkes aynı süre boyunca işsizlik maaşı almıyor. Prim gün sayısı arttıkça ödenekten yararlanılabilecek süre de uzuyor.
İşsizlik maaşı ne kadar, nasıl hesaplanıyor?
İşsizlik ödeneğinin miktarı, çalışanın son dört aylık prime esas kazançları üzerinden hesaplanıyor. Hesaplamada son dört aylık brüt kazancın günlük ortalamasının yüzde 40'ı esas alınıyor.
Ancak hesaplanan işsizlik ödeneği, brüt asgari ücretin yüzde 80'ini aşamıyor. Bu nedenle yüksek ücretle çalışan kişilerde de ödenebilecek tutar için bir üst sınır bulunuyor.
Ödenekten yalnızca damga vergisi kesintisi yapılıyor. Net ödeme tutarı kişinin hesaplanan brüt ödeneğine ve ilgili dönemdeki yasal sınırlara göre değişiyor.
Bu nedenle “işsizlik maaşı herkese aynı miktarda mı ödeniyor?” sorusunun yanıtı hayır. Ödeneğin tutarı kişinin geçmiş dönemdeki kazancına göre hesaplanıyor.
İşsizlik ödeneği ne zaman yatıyor?
Hak kazanan kişilere işsizlik ödeneği, ilgili ödeme döneminde banka hesabı veya PTT aracılığıyla ulaştırılıyor. Ödemelerin her ayın 5'inde yapılması öngörülüyor.
Başvurunun onaylanmasının ardından hak sahibinin ödeme bilgileri ve ödeme kanalı üzerinden takip yapılabiliyor. Banka hesabında sorun bulunan veya farklı ödeme yöntemi uygulanan durumlarda PTT üzerinden ödeme alınabilmesi mümkün olabiliyor.
İşsizlik maaşı alırken nelere dikkat edilmeli?
İşsizlik ödeneği alan kişilerin İŞKUR tarafından belirlenen yükümlülüklere uyması gerekiyor. Ödenek süresince yeni bir işe başlanması veya hak sahipliğini etkileyebilecek bir durumun ortaya çıkması halinde bunun bildirilmesi önem taşıyor.
Ayrıca işsizlik ödeneği yalnızca işsiz kalan herkese otomatik olarak bağlanan bir ödeme değil. Prim günleri, son çalışma dönemi, işten ayrılış nedeni ve başvuru süresi gibi şartların birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.