Avrupa Birliği (AB) genelinde gıdayla temas eden ambalajlarda yeni bir dönem başlıyor. AB Komisyonu, Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamındaki ilk kuralların 12 Ağustos'tan itibaren yürürlüğe gireceğini duyurdu.
Düzenleme ile çevrede ve insan vücudunda uzun süre kalıcılık gösteren, "sonsuz kimyasallar" olarak da adlandırılan perfloroalkil ve polifloroalkil maddelerin (PFAS) gıda ambalajlarındaki kullanımına sıkı kısıtlamalar getiriliyor.
Belirlenen sınır değerlerin üzerinde PFAS barındıran paket servis kapları, fast-food ambalajları, fırın kağıtları, mikrodalga patlamış mısır paketleri ve pizza kutuları gibi ürünler artık AB pazarına sunulamayacak. Uygulama, AB içerisinde üretilen ambalajların yanı sıra üçüncü ülkelerden ithal edilen tüm boş veya dolu ambalaj formatlarını da kapsıyor. Düzenleme çerçevesinde ambalaj üreticileri ve ithalatçılarına ilişkin tanımlar uyumlaştırılırken, ürünler üzerinde kimlik ve iletişim bilgilerini içeren ortak işaretlerin bulunması zorunlu hale getiriliyor.
Kimyasal kısıtlamalarından sıfır atık hedeflerine
AB'nin gıda ambalajlarında PFAS kullanımını kısıtlama kararı, Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) tarafından yürütülen kapsamlı risk değerlendirmelerine dayanıyor. PFAS kimyasallarının bağışıklık sistemi bozuklukları, hormonal dengesizlikler ve belirli kanser türleriyle ilişkili olduğuna dikkat çeken sağlık otoriteleri, bu maddelerin gıdaya geçişinin engellenmesini kritik bir adım olarak nitelendiriyor. Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Döngüsel Ekonomi Eylem Planı ile entegre yürütülen bu süreç, yalnızca zararlı kirliliği önlemeyi değil, ambalaj atıklarının güvenli şekilde geri dönüştürülebilmesini de amaçlıyor.
Tüzük kapsamındaki diğer yükümlülükler ise kademeli olarak hayata geçirilecek. Tüketicilerin ambalaj atıklarını doğru ayrıştırmasını sağlayacak ortak etiketleme sistemi 2028'den itibaren zorunlu olacak. Ambalajlarda gereksiz boş alanların sınırlandırılması, geri dönüştürülmüş plastik kullanımı, tüm ambalajların geri dönüştürülebilir olması ve otel ile restoranlardaki küçük tek kullanımlık plastik formatlarına yönelik kısıtlamalar ise 2030 yılı itibarıyla uygulanacak.
