Otomotiv piyasasında adil rekabet ortamını sağlamak ve tüketicilerin yaşadığı mağduriyetlerin önüne geçmek amacıyla Ticaret Bakanlığı düğmeye bastı. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik" ile bireysel kiralama süreçleri baştan sona yeniden kurgulandı. Şirketlerin kurumsallaşmasını hedefleyen bu adım; yetki belgesinden personel eğitimine, araçların teknik niteliklerinden depozito kurallarına kadar geniş bir alanda köklü değişimleri beraberinde getiriyor. Tüketici dışındaki kurumsal veya uzun süreli kiralamalar ile karavan/kamp taşıtları ise bu şartların dışında tutuluyor.
6 Yaşını Geçen Araçlar Filolardan Çıkarılacak
Yeni standartlar doğrultusunda, araç kiralama şirketleri filolarında teknik güvenliği yetersiz taşıtları barındıramayacak. Klasik otomobiller haricinde, 6 yaşından büyük taşıtların kiraya verilmesi tamamen yasaklandı. Tüketici güvenliğini doğrudan ilgilendiren diğer kritik kısıtlamalar ise şu şekilde sıralandı:
Kilometre Sınırı: Benzinli ve dizel araçlarda 180 bin kilometre, elektrikli araçlarda ise 300 bin kilometre sınırı aşılamayacak.
Bakım ve Hasar Şartı: Ağır hasar kaydı bulunan veya periyodik bakımları zamanında yapılmayan araçlar kiralamaya sunulamayacak.
Kış Lastiği ve Sigorta: İşletmeler, mevsim koşullarına uygun kış lastiğini sağlamakla yükümlü olacak. Kasko ve sigorta güvenceleri için kiracıdan ek ücret talep edilemeyecek.
Yeşil Dönüşüm ve Yerli Üretim Destekleniyor
Sektörün dinamiklerini değiştirecek bir diğer kural ise filo büyüklükleri ve araç seçimleri üzerine oldu. Büyükşehirlerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde hizmet veren firmaların, en az 5’i kendi adına tescilli olmak şartıyla minimum 10 araçlık bir filoya sahip olması gerekecek.
Diğer bölge ve ilçelerde ise en az 5 araç şartı aranırken, çevre dostu ulaşımı teşvik etmek amacıyla bu filolarda en az 2 adet hibrit veya elektrikli araç bulundurulması zorunlu kılındı. Ayrıca, bu çevreci araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması şart koşuldu.
Depozitoda Tavan Fiyat ve Hızlı İade Dönemi
Özellikle araç teslimi sonrasında yaşanan depozito krizleri de bakanlığın radarına girdi. Tüketicinin mali haklarını korumak adına depozitolar için net sınırlar çizildi:
1 - 6 Günlük Kiralamalar: En fazla 3 günlük kiralama bedeli kadar depozito alınabilecek.
7 - 29 Günlük Kiralamalar: Depozito tutarı en fazla 7 günlük kiralama bedeliyle sınırlandırılacak.
İade Süresi: Araç teslim edildikten sonra en geç 7 gün içinde depozito kiracıya eksiksiz iade edilecek.
Aşınma ve Yıpranma: Kullanıma bağlı doğal yıpranmalar veya resmi bir hakem kararı/yargı ilamı olmadan "değer kaybı" adı altında depozitodan kesinlikle kesinti yapılamayacak.
Ön ödemeli rezervasyon yapan tüketiciler, aracı teslim almalarına 24 saatten fazla bir süre varsa hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti ödemeden rezervasyonlarını iptal edebilecek veya değiştirebilecek.
Yetki Belgesi Olmayana İlan Yasağı
Merdiven altı kiralama faaliyetlerini ve dolandırıcılığı engellemek amacıyla Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kuruluyor. 1 Ocak 2027’ye kadar hayata geçecek bu sistem üzerinden tüm yetki belgesi başvurusu ve takip işlemleri yürütülecek.
Ayrıca, çevrim içi ilan siteleri ve aracı platformlar da doğrudan sorumlu tutulacak. İlan platformları, sistem üzerinden firmaların yetki belgesini kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmeler dijital platformlarda ilan veremeyecek. Firmanın yetki belgesi alabilmesi için ise işletme sorumlusunun en az ilköğretim mezunu olması, adli sicilinin temiz bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı "Seviye 4" belgesine sahip olması gerekecek.
Geçiş Süreci Nasıl İşleyecek?
Sektörün yeni şartlara uyum sağlayabilmesi adına kademeli bir takvim belirlendi:
1 Ocak 2027: Yönetmelik resmen yürürlüğe girecek.
1 Temmuz 2027: Mevcut işletmelerin yetki belgesi alma zorunluluğu ve ilan sitelerinin sözleşmelerini uyumlu hale getirme süresi dolacak.
1 Ocak 2028: İşletmelerin araç sayısı, yaş, kilometre ve çevreci araç standartlarını tam olarak sağlama süresi sona erecek.
