Avrupa kıtası, yaklaşan kış sezonu öncesinde enerji arzında ciddi bir sıkışmayla karşı karşıya. Ağustos ayı ortası itibarıyla Avrupa Birliği (AB) genelindeki doğal gaz depolama tesislerinin doluluk oranı %60,8 seviyesine gerileyerek son beş senenin en düşük rakamını kaydetti. Geçtiğimiz yılların aynı döneminde %90'lara ulaşan stokların bu seviyede kalması piyasalardaki tedirginliği artırırken, gösterge gaz fiyatı yıllık bazda iki kattan fazla tırmandı.
Jeopolitik gerilimler ve deniz yoluyla taşınan Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) arzındaki aksamalar, Dutch TTF pazarında eylül vadeli kontratların megavatsaat başına 62,11 euroya yükselmesine yol açtı. Geçen yıl aynı dönemde 30,54 euro seviyesinde seyreden fiyatlardaki bu %103'lük sıçrama, depolama maliyetlerini artırarak süreci daha da karmaşık hale getiriyor.
Zorunlu Hedefler Risk Altında: Esneklik Düzenlemesi Devrede
Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji güvenliğini garanti altına almak adına 1 Kasım tarihine kadar %90 doluluk zorunluluğu getiren AB, piyasadaki zorlu şartlar nedeniyle kuralları gevşetmek zorunda kaldı. Birlik kararıyla hedeflerin ekim-aralık dönemine yayılmasına ve şartlara bağlı olarak %80'lik doluluğun kabul edilmesine imkan tanındı.
Ancak Avrupa Birliği Enerji Düzenleyicileri İşbirliği Ajansı (ACER) tarafından yapılan değerlendirmeler, bu esnetilmiş hedeflerin dahi yakalanmasının kolay olmadığını gösteriyor. Kuruma göre, depoları en azından %80 seviyesinde doldurabilmek için mevcut LNG ithalat hızının aylık 11 milyar metreküp düzeyinde tutulması gerekiyor. Zorunlu %90 hedefi için ise LNG tedarikinin geçen yıla kıyasla en az %13 oranında artırılması şart.
Hürmüz Boğazı Tıkanıklığı ve Asya ile Kızışan Spot Rekabeti
Krizin derinleşmesindeki en büyük etkenlerden biri Orta Doğu'da yaşanan askeri hareketlilik. ABD/İsrail ve İran arasındaki çatışmaların Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğini aksatması, özellikle Katar kaynaklı LNG sevkiyatlarını doğrudan etkiledi. Küresel arzın kısıtlanması, Avrupa'yı spot pazarda Asyalı alıcılarla sert bir rekabetin ortasına itti.
Japonya, Güney Kore, Hindistan ve Tayvan gibi Asya ülkelerinin yüksek prim ödeyerek mevcut esnek LNG kargolarını çekmesi, Avrupa'nın erişebileceği gaz miktarını azaltıyor.
Kış Senaryoları: 150 Ek LNG Kargosu Şart
Piyasa uzmanları AB'nin mevcut şartlar altında 1 Kasım'a %75 doluluk oranıyla girebileceğini öngörüyor. Stokların %80 seviyesine çıkarılması için baz senaryoya ek olarak 5,2 milyar metreküp (yaklaşık 50 LNG gemisi), %90 hedefine ulaşılması için ise 15,6 milyar metreküp ilave gaza ihtiyaç duyuluyor. Bu da Avrupa limanlarına yanaşması gereken yaklaşık 150 ekstra dev LNG kargosu anlamına geliyor.
