Orta Doğu’da yaşanan bölgesel gerilimlerin enerji maliyetleri üzerindeki etkileri sürerken, dijital ödeme sistemlerinin olası krizlerde ne kadar dayanıklı olduğu da yeniden tartışma konusu oldu. Uzmanlara göre siber saldırı, geniş çaplı elektrik kesintisi veya askeri çatışma gibi durumlar dijital altyapının geçici olarak devre dışı kalmasına neden olabilir.
Bu tür senaryolar, uzun süredir arka planda kalan nakit paranın kriz dönemlerinde güvenli bir alternatif olarak yeniden gündeme gelmesine yol açtı.
Kriz Dönemlerinde Nakit Talebi Artıyor
Avrupa Merkez Bankası’nın paylaştığı verilere göre küresel veya bölgesel krizler sırasında vatandaşların nakit talebinde belirgin artış yaşanıyor. Özellikle bazı kritik dönemlerde bankalardan nakit çekimlerinin hızla yükseldiği kaydedildi.
Raporda şu kriz dönemleri örnek olarak gösterildi:
2008 küresel finans krizi
2014 Yunanistan borç krizi
Covid-19 pandemisi
2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı
ECB verilerine göre bu dönemlerde vatandaşların nakit para edinme eğiliminde ani ve güçlü artış görüldü.
Jeopolitik Risklere Yakın Ülkelerde Talep Daha Yüksek
Raporda, jeopolitik risklere daha yakın konumda bulunan ülkelerde nakit talebinin çok daha güçlü hissedildiği ifade edildi. Özellikle Baltık ülkeleri ve Kuzey Avrupa’daki bazı devletlerde kriz dönemlerinde bankamatiklerden para çekme işlemlerinde ciddi artış yaşandığı belirtildi.
Bu kapsamda şu ülkeler öne çıktı:
Estonya
Letonya
Litvanya
Slovakya
Finlandiya
Söz konusu ülkelerde kriz dönemlerinde nakit kullanımının hızlı şekilde yükseldiği kaydedildi.
Uzmanlardan 72 Saatlik Kritik Süre Uyarısı
Siber güvenlik uzmanları ve finans kuruluşları, geniş çaplı bir sistem arızası yaşanması durumunda dijital finans altyapısının tamamen toparlanmasının yaklaşık 72 saat sürebileceğini öngörüyor.
Bu süreçte dijital ödeme araçlarının çalışmaması halinde vatandaşların temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için küçük bir nakit rezervi bulundurması tavsiye ediliyor.
Uzmanların önerisine göre kişi başına bulundurulması tavsiye edilen nakit miktarı yaklaşık 70 ile 100 euro arasında değişiyor. Bu tutarın elektrik kesintisi veya dijital ödeme sistemlerinin geçici olarak devre dışı kaldığı durumlarda gıda ve ulaşım gibi temel ihtiyaçların karşılanması için yeterli olabileceği belirtiliyor.
