Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi adaletini sağlamak ve kayıt dışı ekonomiyle mücadele etmek amacıyla denetim odaklarını değiştirdi. Vergi Denetim Kurulu (VDK) tarafından yürütülen yeni strateji doğrultusunda, inceleme ve takip mekanizmaları büyük ölçüde yüksek gelir grupları ile dev ölçekli ticari yapılara odaklandı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin yaptığı açıklamada denetim kapasitesinin teknolojik imkanlarla güçlendirildiğini belirterek, "Vergide adaleti tesis etme kararlılığımız kapsamında denetim gücümüzü büyük mükelleflere ve yüksek kazanç gruplarına yoğunlaştırıyoruz. Tüm mükelleflerimizi vergiye gönüllü uyum sağlamaya çağırıyoruz" ifadelerini kullandı.
Her 3 Büyük Mükelleften Biri Denetim Kıskacında
VDK’nin hayata geçirdiği yeni denetim modeli, işletme ölçeklerine göre farklı yaklaşımlar içeriyor. Yapılan son düzenlemeler ve sahadaki çalışmalarla birlikte, Türkiye'deki büyük ölçekli mükelleflerin yüzde 31,3'ü doğrudan vergi incelemesine alındı. Geçmiş dönemlerde yüzde 11 seviyelerinde seyreden bu oran, maliye ekiplerinin artık her 3 büyük işletmeden birini mercek altına aldığını ortaya koyuyor.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerde ise daha çok rehberlik ve uyarı odaklı bir yol izleniyor. İnceleme oranları orta ölçekli firmalarda yüzde 7,3, küçük ölçekli işletmelerde ise yüzde 1,1 seviyesinde tutuldu. Bu gruplarda sert yaptırımlar yerine "izaha davet" ve uyarı nitelikli gözetim mekanizmaları ön plana çıkarılıyor.
Lüks Yaşam ile Düşük Beyan Verenler Mercek Altında
Bakanlık tarafından devreye sokulan "2. Yüksek Gelir Grupları Gözetim ve Uyum Programı" kapsamında riskli görülen 16 bin 307 mükellef özel takibe alındı. Yapılan veri analizleri sonucunda bu kişiler iki ana kategoride değerlendirildi:
Şirket Ortakları: Türkiye'nin en büyük 42 bin firmasında pay sahibi olan ancak şahsi gelir vergisi beyanları risk analizleriyle uyuşmayan kişiler.
Lüks Harcama Grubu: Resmi bir şirket ortaklığı bulunmamasına rağmen, sürdürdüğü lüks yaşam tarzı ile ödediği vergi miktarı arasında belirgin tutarsızlık tespit edilen mükellefler.
Matrah Artışında 48,7 Milyar Liralık Sonuç
Maliye’nin teknoloji destekli risk analizleri ve saha denetimleri kısa sürede sonuç verdi. Gözetim kapsamına alınan yaklaşık 7 bin kişinin geçmiş dönemlerde hiç gelir beyanında bulunmadığı saptandı. Uygulanan denetim ve davet mekanizmaları sayesinde bu kişilerin büyük bölümü ilk kez beyanname vererek kazançlarını kayıt altına aldırdı.
Yürütülen uyum çalışmaları neticesinde mükellefler tarafından artırılan toplam matrah 48,7 milyar liraya ulaştı. Bu tutarın dağılımında; 6,7 milyar liralık kısmı doğrudan gelir vergisi beyanlarından, 4,2 milyar lirası şirket vergi kesintilerinden ve 33,9 milyar liralık bölümü ise ilgili şirketlerin kurumlar vergisi matrah artışlarından kaynaklandı.
