Türkiye, deniz ticaretinin en stratejik su yolları olan İstanbul ve Çanakkale boğazlarından elde ettiği gelirleri artıracak kritik bir hamleye daha imza atıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türk Boğazları’ndan herhangi bir limana uğramadan transit geçiş yapacak uluslararası gemilerden alınacak ücretlerin 1 Temmuz 2026 itibarıyla yeniden düzenleneceğini duyurdu. Yapılan yeni güncelleme doğrultusunda, net ton başına (NRT) alınan geçiş bedeli 6,70 dolara yükseltilecek. Bu adımın, ülke ekonomisine ciddi bir döviz girdisi sağlaması hedefleniyor.
39 Yıllık Sabit Fiyat Dönemi Cumhurbaşkanı Kararıyla Son Bulmuştu
Boğaz geçiş ücretlerinin arka planına ve tarihsel sürecine değinen Bakan Uraloğlu, hesaplamaların 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi kurallarına dayandığını belirtti. Ücretlerin belirlenmesinde "altın frank" biriminin ve gemilerin net tonajının esas alındığını hatırlatan Uraloğlu, şu ifadeleri kullandı:
"1983 yılından 2022 yılına kadar boğazlardan geçen uluslararası gemilerden net ton başına oldukça düşük bir bedel olan 0,80 dolar alınıyordu. 39 yıl boyunca sabit kalan bu tarifeyi, 7 Ekim 2022'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile revize ederek 4,08 dolara çıkardık. Ardından başlattığımız istikrarlı artış trendiyle ücretleri; 1 Temmuz 2023'te 4,42 dolara, 1 Temmuz 2024'te 5,07 dolara ve 1 Temmuz 2025'te ise 5,83 dolara yükselttik. Bu yıl da geleneği sürdürerek 1 Temmuz 2026 itibarıyla tarifeyi 6,70 dolar olarak uygulayacağız."
Transit Gemilerden 3 Farklı Kalemde Ücret Alınıyor
Türk Boğazları’ndan uğraksız geçen gemilerden tahsil edilen ücretlerin yasal çerçevesine dikkat çeken Bakan Uraloğlu, ödemelerin tek bir başlıkta değil, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin sunduğu yetkiler çerçevesinde 3 ana kalem üzerinden gerçekleştirildiğini vurguladı.
Yeni tarifelerle birlikte uluslararası gemiler; sağlık denetimi, fener hizmetleri ve tahlisiye (kurtarma) hizmetleri için güncellenen bedeller üzerinden ödeme yapacak. Bu hizmetlerin eksiksiz ve modern standartlarda sunulması, hem seyir güvenliğini maksimum seviyeye çıkarıyor hem de devlet hazinesine doğrudan döviz akışı sağlıyor.
Gelir Hedefi 254 Milyon Doları Aşacak
Yapılan fiyat güncellemelerinin makroekonomik sonuçlarını verilerle paylaşan Uraloğlu, boğazlardan elde edilen kazancın son yıllarda katlanarak arttığını ifade etti. Geçmiş dönem verilerini karşılaştıran Bakan Uraloğlu, gelir projeksiyonunu şu sözlerle özetledi:
"Gemi geçişlerinden elde ettiğimiz gelir, 1 Temmuz 2021-30 Haziran 2022 döneminde sadece 38 milyon dolar seviyesindeydi. Attığımız kararlı adımlar ve fiyat güncellemeleri sayesinde bu rakam, 1 Temmuz 2024-30 Haziran 2025 döneminde 223 milyon dolara ulaştı. İçinde bulunduğumuz 1 Temmuz 2025 - 30 Haziran 2026 döneminde ise Türk Boğazları’ndan elde edeceğimiz toplam gelirin 254 milyon dolara ulaşmasını öngörüyoruz. Türkiye’nin lojistik ve coğrafi gücünü ekonomiye yansıtan bu düzenlemeler, devletimizin gelirlerini artırırken döviz rezervlerimizi de güçlendirmeye devam edecek."
