Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilim ve jeopolitik risklerin etkisiyle hareketli bir gün geçiriyor. Küresel petrol piyasalarında gösterge kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı, Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a yönelik gerçekleştirdiği operasyonların ardından arz güvenliği endişeleriyle kritik eşik olan 80 dolar sınırını aştı.
Dün 79,44 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 76,01 dolar seviyesinde tamamlamıştı. Ancak vadeli piyasalarda yaşanan sert alımlarla birlikte Brent petrolün varil fiyatı, kapanışa göre yaklaşık yüzde 6,1 oranında değer kazanarak 80,65 dolara ulaştı. Aynı saatlerde Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 75,69 dolardan alıcı buldu.
Küresel enerji koridorunda insansız deniz araçlarıyla ilk operasyon
Fiyatlardaki bu ani yükselişte, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM), İran'a ait bir denizaltı ve gemi bakım tesisini hedef alan stratejik saldırılarının piyasada oluşturduğu tedirginlik etkili oldu. CENTCOM tarafından yapılan resmi açıklamada, ABD askeri tarihine geçecek bir ilke imza atıldığı belirtilerek, deniz üzerinde ilk kez saldırı amaçlı kamikaze insansız deniz aracı (İDA) kullanıldığı duyuruldu. Kamikaze İDA unsurlarının kullanıldığı bu operasyonda, İran'ın kritik liman üslerinden biri olan Bandar Abbas Donanma Üssü'ndeki Ghadir sınıfı bir denizaltı ile gemi bakım tesisinin tam isabetle vurularak hedef alındığı bildirildi.
Hürmüz Boğazı'nda karşılıklı yaptırımlar ve abluka restleşmesi
ABD'nin dün sabah saatlerinde başlattığı ve gece boyunca devam ettirdiği geniş kapsamlı İDA operasyonlarının ardından bölgede misilleme saldırıları gecikmedi. İran askeri unsurları, sabah saatlerinde Körfez ülkelerinden Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün'deki belirli noktaları hedef alarak karşılık verdi.
Bölgede tansiyon hızla yükselirken, ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya hesabı üzerinden stratejik bir açıklama yaptı. Trump paylaşımında, "Hürmüz Boğazı açıktır ve İran olsun ya da olmasın açık kalacaktır" ifadesini kullanarak ABD'nin deniz ticaret yollarının güvenliğini sağlama konusundaki kararlılığını vurguladı.
Yaptığı açıklamada sadece İran bandıralı gemilerin ve İran adına ticari faaliyet yürüten müşterilerin boğaza giriş ve çıkışlarını engellediklerini belirten Trump, bu askeri uygulamanın resmen "İran ablukası" adı altında yürürlüğe girdiğini kaydetti.
ABD'nin bu hamlesine İran cephesinden ise sert bir karşılık geldi. İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten stratejik birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı, ulusal egemenlik haklarını savunacaklarını belirterek, ABD'nin Hürmüz Boğazı'na müdahale etmesine kesinlikle izin vermeyeceklerini ilan etti. Karşılıklı askeri restleşmeler, petrol piyasalarında risk priminin yüksek kalmaya devam edeceğine işaret ediyor.
