Pekin-Washington hattındaki ekonomik ve askeri güç mücadelesi, karşılıklı yaptırımlarla yeni bir boyuta taşındı. ABD'nin Çinli dev şirketleri hedef alan hamlesine Pekin'den jet hızında ve çok daha kapsamlı bir misilleme geldi. Çin yönetimi, ABD merkezli 46 savunma sanayisi şirketini kamu ihalelerinden menederken, kritik teknolojiler üreten 10 şirkete de ihracat ambargosu uygulamaya başladı.
Pentagon'un "Kara Liste" Adımına Pekin'den Misilleme
İki süper güç arasındaki son gerilim, ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon) haziran ayı başında Çin menşeili teknoloji lideri Alibaba ve elektrikli araç üreticisi BYD gibi küresel markaları "Çin ordusuyla bağlantılı şirketler" listesine eklemesiyle tırmandı. Washington'ın bu adımını "kötü niyetli bir girişim" olarak nitelendiren Çin yönetimi, ulusal güvenliğini ve çıkarlarını korumak gerekçesiyle karşı yaptırım paketini devreye soktu.
Dev Silah Üreticileri Kamu İhalelerinden Çıkarıldı
Çin Maliye Bakanlığı tarafından koordine edilen yaptırımlar kapsamında, ABD savunma sanayisinin omurgasını oluşturan 46 şirket ve iştiraki mercek altına alındı. Alınan kararla birlikte Çin'deki resmi kurumların ve kamu ihale otoritelerinin bu firmalardan ürün veya hizmet satın alması tamamen yasaklandı.
Yasak listesinde küresel havacılık ve savunma sektörünün en büyük aktörleri yer alıyor:
Lockheed Martin Corp. ve Boeing Defence, Space & Security
Raytheon Missiles & Defense ile General Dynamics Land Systems
İnsansız hava araçlarıyla tanınan General Atomics Aeronautical Systems
Tanksavar füze sistemleri üreten ortak girişim Javelin Joint Venture
Kritik Elementler ve İleri Teknolojiye İhracat Duvarı
Yaptırımların ikinci ve en kritik bacağını ise Çin Ticaret Bakanlığının ilan ettiği ihracat yasakları oluşturdu. Pekin, özellikle savunma, uzay ve robotik alanında faaliyet gösteren 10 ABD'li şirkete stratejik ürünlerin akışını kesti. Bu ambargodan en çok etkilenenlerin, modern teknolojinin ve askeri sistemlerin hammaddesi konumundaki nadir toprak elementleri ile mıknatıs üreticileri MP Materials ve USA Rare Earth olması dikkat çekti.
Ayrıca drone, robotik ve güç sistemleri geliştiren Red Cat, Teal Drones, Jaia Robotics, Aveox ve uzay teknolojileri parçaları üreten Ball Aerospace gibi şirketler de yaptırım kapsamına alındı.
Üçüncü Ülkeler Üzerinden Transfer de Yasaklandı
Çin'in uygulamaya koyduğu ihracat yasağı, sadece doğrudan ticareti değil, küresel tedarik zincirini de bağlayacak şekilde genişletildi. Yeni kurallara göre Çinli firmaların bu 10 ABD'li şirkete hem askeri hem sivil amaçla kullanılabilen (çift kullanımlı) ürünleri satması yasaklandı. Dahası, üçüncü ülkelerdeki şahıs ya da kurumların, Çin menşeili bu nitelikteki ürünleri söz konusu ABD'li firmalara transfer etmesinin de önüne geçildi. Pekin, bu hamleyle uluslararası silahların yayılmasını önleme yükümlülüklerine sadık kaldığının altını çizdi.
