Gelişen dijital teknolojiler ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte tüketicilerin maruz kaldığı ticari iletilerin niteliği kökten değişiyor. Tüketicilerin bilgi eksikliğini veya dikkatsizliğini istismar eden aldatıcı reklam modellemelerine karşı harekete geçen Ticaret Bakanlığı, mevzuatta kapsamlı bir revizyona gitti. 1 Ağustos tarihi itibarıyla geçerli olacak yeni kurallar, internet ortamında karşılaşılan reklamların çok daha şeffaf, denetlenebilir ve etik ilkeler çerçevesinde sunulmasını zorunlu kılıyor.
Hedefli Reklamcılığa Açıklık ve Çocuklara Profilleme Yasağı
İnternet kullanıcılarının çevrim içi hareketleri ve kişisel verileri analiz edilerek önlerine çıkarılan kişiye özel reklamlar için artık belirli standartlar şart koşuluyor. Reklam verenler, söz konusu içeriğin hangi algoritma veya kriterlere dayanarak kullanıcıya gösterildiğini ve bu tercihlerin nasıl değiştirilebileceğini açık ve erişilebilir bir şekilde belirtmekle yükümlü olacak.
Düzenlemenin en kritik maddelerinden biri ise çocukları korumaya yönelik atılan adım oldu. Buna göre, çocukların kişisel verileri işlenerek oluşturulan profilleme yöntemleriyle kendilerine özel hedefli reklam sunulması tamamen yasaklandı.
Influencer Paylaşımlarına Netlik, Sahte İndirimlere Son
Sosyal medya etkileyicilerinin bir menfaat veya iş birliği karşılığında yaptığı tüm paylaşımlarda şeffaflık ilkesi esas alınacak. Ürün, hizmet, indirim ya da etkinlik daveti gibi her türlü ticari faydada, içeriklerin reklam niteliği taşıdığı "reklam" veya "tanıtım" ifadeleriyle açıkça vurgulanmak zorunda olacak.
Fiyat politikalarındaki kafa karışıklığı ve aldatıcı indirimlerin önüne geçmek amacıyla indirimli satış ilanlarına da neşter vuruldu. İndirimli olarak duyurulan ürünlerin etiketinde, indirimin başladığı tarihten önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat referans alınacak. Çabuk bozulabilen meyve ve sebze gibi gıda maddeleri ile hizmet sektöründeki kampanyalarda ise doğrudan bir önceki fiyat baz alınacak. Ayrıca şartlı satışlar da artık indirimli satış kurallarına tabi tutulacak.
Yapay Zeka Ürünlerine "Dijital Kopya" Sınırı ve Yasak Alanlar
Son dönemde hızla yayılan yapay zeka destekli sanal karakterlerin yer aldığı reklamlarda, bu durumun izleyici tarafından net bir şekilde anlaşılması zorunlu kılındı. Gerçek bir kişinin yapay zeka ile üretilmiş dijital kopyasının, sanki ilgili ürünü veya hizmeti bizzat kullanmış, deneyimlemiş ya da tavsiye ediyormuş gibi gösterildiği reklam panoları ve videoları tamamen yasaklandı.
Bunun yanı sıra falcı, medyum, astrolog gibi alanlara ilişkin tanıtım sınırlamaları ile yasa dışı bahis ve kumar yayınlarına yönelik kısıtlamalar genişletilerek her türlü yasa dışı şans oyunu da yasak kapsamına dâhil edildi.
"Çevre Dostu" Söylemlerine Belge Zorunluluğu
Sürdürülebilirlik kavramının istismar edilmesini önlemek amacıyla çevresel beyan içeren reklamlara da akademik ve resmi standartlar getirildi. Artık herhangi bir alt yapı sunulmadan genel ifadelerle kullanılan "çevre dostu" veya "doğa dostu" gibi söylemlere izin verilmeyecek.
Söz konusu iddiaların; mal veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ait olduğunun açıklanması ve yetkili kamu kurumları, üniversiteler ya da akredite araştırma kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanması gerekecek.
Tüketici Yorumlarında Şeffaflık ve Hızlı Yanıt Süreci
Şikâyet siteleri ve pazaryerlerindeki kullanıcı değerlendirmelerine ilişkin de yeni kurallar seti devreye giriyor. Gerçekleştirilen satın alım işleminin doğrulanamadığı mecralardaki tüketici yorumları yayımlanamayacak. Değerlendirmelerin; ürün, kargo veya satıcı gibi ayrı kategorilerde sunulması durumunda, tüm bu başlıkların aynı alanda eşit erişilebilirlikte gösterilmesi gerekecek.
Ayrıca tüketicilerin şikâyetlerine karşılık satıcı ve sağlayıcılara tanınan cevap verme süresi 72 saatten 48 saate indirildi. Süre içerisinde yanıtlanmayan değerlendirmeler doğrudan erişime açılacak.
